سرویس : سلامت و خانواده , شنبه ۲۰ آذر ۱۳۹۵ ۰۹:۳۳:۴۳ شناسه خبر : 1061800

دلایل کاهش میل به فرزندآوری در خانواده ها؛

بهانه ها بحران می آفریند

به نظر می‌رسد بین سبک زندگی و تحولات جمعیتی ارتباطی دوسویه برقرار است. با کم‌رنگ شدن فرهنگ و ارزش‌های اسلامی و جایگزین شدن سبک زندگی غربی، طی سال‌های اخیر، شاهد کاهش غیرقابل باور جمعیت هستیم که این مسئله یک تهدید جدی برای امنیت کشور به شمار می‌آید.

بهانه ها بحران می آفریند

سرویس سلامت و خانواده تبریزبیدار؛ بتول حیدری



خانواده یکی از اصلی‌ترین و مؤثرترین نهادهای اجتماعی است و اولین هسته‌ی زندگی اجتماعی بشر از خانواده آغاز می‌گردد. از این رو، تغییرات ارزشی در حوزه‌ی خانواده در جامعه نیز تأثیرگذار است و البته تغییر در عرصه‌های گوناگون جامعه، اعم از فرهنگی، اقتصادی و… نیز در مناسبات خانوادگی تأثیرگذار خواهد بود.


یکی از عرصه‌هایی که در این سال‌ها دستخوش تغییر و تحولات بسیاری شده، فرزندآوری و روند رشد جمعیت است. باروری در جمعیت‌شناسی مفهوم مهمی قلمداد می‌‌شود. اهمیت باروری برای جمعیت‌شناسان تا آنجاست که آن را جزء وقایع چهارگانه‌ی حیاتی برمی‌‌شمارند و از آنجا که در افزایش یا کاهش جمعیت به طور مستقیم تأثیرگذار است، به عنوان مهم‌ترین عامل حرکت زمانی جمعیت شناخته می‌شود.


در حال حاضر، هرم سنی جمعیت ایران در حال انتقال از جوانی به سال‌خوردگی است. بدین ترتیب، اگر نقطه‌ی شروع کاهش اساسی و مستمر باروری در ایران را سال ۱۳۶۵ در نظر بگیریم، تا سال ۱۴۲۵ ساختار جمعیت ایران کاملاً سال‌خورده خواهد بود.


به نظر می‌رسد بین سبک زندگی و تحولات جمعیتی ارتباطی دوسویه برقرار است. با کم‌رنگ شدن فرهنگ و ارزش‌های اسلامی و جایگزین شدن سبک زندگی غربی، طی سال‌های اخیر، شاهد کاهش غیرقابل باور جمعیت هستیم که این مسئله یک تهدید جدی برای امنیت کشور به شمار می‌آید.


سیاست‌های کنترل جمعیت در ایران در سال‌های دهه هفتاد به خوبی اعمال شده بود و نتایج مشهود و چشمگیری داشت، اما این روز‌ها به رغم سیاست‌های تشویقی دولت ـ هرچند در میان راه، ابتر ماند و همچنان آمار جمعیت ایران روند کاهشی دارد. وطبق آمار۱۹ درصد خانواده‌ها نیز تک‌فرزند هستند به طوری که ۳۳ درصد خانواده‌های ایرانی یا فرزند ندارند یا تک‌فرزند هستند.


دراین ارتباط سیاست‌های کنترل جمعیتی در ایران از سال‌های دهه سی و چهل پی گرفته شده است، مهمترین رخداد این عرصه در سال ۱۳۷۲ بود که با حذف همه سیاست‌های تشویقی سه اولاد به بالا، سریع‌ترین کاهش ثبت شده در نرخ رشد جمعیت یک کشور شد و نرخ رشد جمعیت ایران را در مدت کوتاهی از ۳٫‌۲٪ به ۱٫‌۲٪ در سال رساند. این در حالی است که قانون حذف سیاست‌های تشویقی فرزند سوم به بعد، در سال ۱۳۷۲ رسما به تأیید شورای نگهبان رسید.


بر اساس سرشماری سال ۱۳۸۵، میزان باروری کل کشور ۸/۱ فرزند برای هر مادر و رشد جمعیتی کشور ۶۲/۱ بوده و در سرشماری سال ۱۳۹۰، متوسط رشد جمعیت کشور در دوره‌ی ۱۳۸۵ تا ۱۳۹۰، برابر با ۲۹/۱ اعلام شده است.


در اثر افت باروری و در کنار آن، افزایش امید به زندگی و کاهش مرگ‌ومیر، به تدریج جمعیت وارد دوره سالمندی می‌‌شود که این امر خود تبعات بسیاری، از جمله کاهش جمعیت در سن کار و به دنبال آن، افزایش تدریجی جمعیت مهاجرین خارجی و… را در پی خواهد داشت. این شرایط مستلزم برنامه‌‌ریزی و ارائه‌ی راهکار برای خروج از این بحران است.


نتیجه کنترل جمعیت در کشور ما چه بود؟


در یک مقطع زمانی، سیاستِ “فرزند کمتر زندگی بهتر” در کشور اجراء شد و اکنون که نتایج این سیاست هویدا شده، این اشتباه تاریخی بیش از گذشته مشهود است و نه تنها وضع زندگی مردم بهتر نشد، بلکه اکثر خانواده هایی که فرزند کمتری دارند، جدای از صدمات روحی روانی که به بچه های تنها وارد شده، بچه هایی را پرورش داده اند که با توقعات فزاینده روبه رو هستند و به داشته های خود، قانع نیستند!


دلایل زوج ها برای بچه دار نشدن


اما بررسی ها درباره مهم ترین دلایل نخواستن فرزند را میتوان: «عدم توانایی برای تامین هزینه های فرزند دیگر»، «تعداد مورد نظر فرزندان» را دلیل عدم تمایل خود به آوردن فرزند دیگر عنوان کردند وهمچنین «تداخل فرزندآوری با علایق، تفریحات و برنامه های کاری و تحصیلی»، «نگرانی نسبت به آینده فرزندان» و «بی رغبتی زوج‌های جوان به داشتن فرزند» را میتوان از پیامد وجود مسائل اجتماعی، اقتصادی و خانوادگی از جمله طلاق و بی‌اعتماد به همسر دانست.


عدم مسولیت پذیری جوانان


باید دید که چه مواردی باعث ایجاد چنین تفکری در جوانان شده است که برخی برای همیشه عنوان می‌کنند میلی به داشتن فرزند ندارند و برخی هم تا جایی که ممکن است تولد کودک را به تاخیر می‌اندازند و در نهایت به داشتن یک بچه اکتفا می کنند.


در دو دهه اخیر با توجه به تغییرات فرهنگی در جامعه به دلیل تغییرات فرهنگی و اجتماعی و کاهش آمار ازدواج، بسیاری از جوانان به دلیل نداشتن احساس مسئولیت در هنگام رشد خود از پدر و مادر شدن فرار می‌کنند. البته در کنار این مشکل می‌توان اشتغال و تحصیل را هم از علل این تغییر رفتار نام برد.


امروزه در خانواده‌ها کمتر به فرزندان مسئولیت واگذار می‌شود و حتی بارها ملاحظه می‌شود که والدین در سن بالا برای تهیه نیازمندی‌ها از خانه بیرون می‌روند اما فرزند آنها در خانه مشغول تماشای تلویزیون هستند.


تغییر نگرش جنسی عامل اصلی است؟


وجود روابط دوستی بین مردان و زنان که ازدواج را نیز تاخیر می‌اندازد این بار آسیب خود را در قالب عدم تمایل به داشتن فرزند نشان می‌دهد. همان “اولاد” در زمان گذشته که رکن مهمی در خانواده و خاندان محسوب می‌شد در روزگار صنعتی با بی‌مهری مواجه شده است تا ایران نیز مانند سایر کشورهای صنعتی از کشوری جوان به پیر تبدیل شود!


ما با “تغییر نگرش جنسی” مواجه هستیم، این که در بحث مسائل جنسی شناسی دو بحث “رابطه جنسی معطوف به خانواده” و “رابطه جنسی معطوف به لذت” وجود دارد که در شرایط کنونی در حال انتقال “رابطه جنسی معطوف به خانواده” به “رابطه جنسی معطوف به لذت” هستیم.


همچنین با انقلاب جنسی، روابط جنسی به امری بسیار پیش و پا افتاده و مبتذل و لحظه‌ای تبدیل خواهد شد. با این اوصاف کسی زیر بار تشکیل خانواده و ازدواج نمی‌رود و در صورت ازدواج نیز از داشتن بچه سرباز می‌زند. چراکه با ولد بچه از برخی جذابیت‌های جنسی‌ زن کاسته می‌شود.


مسایل اقتصادی عامل نداشتن تمایل به بچه دارشدن است؟


بسیاری از مردان می گویند تحت فشار هستند و از نظر مالی توانایی حمایت از فرزند را ندارند. گاهی هم مرد به دلایل اقتصادی تمایلی به داشتن فرزند دوم ندارد. گاهی هم خواسته ها و بلندپروازی ها مانع فرزنددارشدن می شود زیرا مرد می خواهد بهترین امکانات را برای فرزندش فراهم کند اما چون چنین توانایی ای ندارد، قید فرزنددارشدن را می زند.


در این ارتباط باید عوامل کم توجهی به مقوله تمایل نداشتن زوج های جوان به فرزند آوری را مورد بررسی قرار داد تا خطر پایین آمدن باروری در ایران به درستی کنترل شود.


نتیجه‌گیری


با توجه به شرایط جمعیتی کشور و عواملی که بیان گردید، ضروری است که برای حل مسئله‌ی کاهش فرزندآوری برنامه‌‌ریزی صورت گیرد تا این مسئله تبدیل به بحران نگردد. از این ‌‌رو، هم باید سیاست‌گذاری‌‌هایی در سطح کلان صورت گیرد و هم فرهنگ‌‌سازی در سطح خانواده‌‌ها.


دولت باید با اجرای سیاست‌‌گذاری و تنظیم قوانین امر فرزندآوری را تسهیل کند؛ به نحوی که با وجود تحولات صورت‌گرفته، زمینه‌ی تسهیل فرزندآوری فراهم شده و چالش پیش‌آمده تبدیل به بحران نشود.


علاوه بر برنامه‌‌ریزی‌‌های کلان و سیاست‌‌گذاری‌‌های تقنینی و اجرایی، عوامل فرهنگی نیز در این زمینه نقش بسیار پررنگی دارند. تبلیغات و شعار معروف «فرزند کمتر، زندگی بهتر» که از دهه‌ی ۶۰ در ایران رواج یافت و تبلیغات متنی و تصویری با همین مضمون بر روی مواد غذایی و بسیاری از کالاها و بیلبوردهای تبلیغاتی در سطح شهر، فیلم‌‌ها و سریال‌‌های تلویزیونی که به صورت مستقیم و غیرمستقیم فرزند کمتر را ترویج کردند و… در نهادینه کردن این فرهنگ (فرزند کمتر) تأثیر بسزایی داشتند.


سیاست‌گذاری‌‌ها و اقدامات پزشکی و بهداشتی در زمینه‌ی تنظیم خانواده و ارائه‌ی خدمات پیشگیری از بارداری به مردم نیز در این زمینه تأثیر بسزایی داشت.


بنابراین همان‌ ‌گونه که همه‌‌ی عوامل و نهادها در کنار هم این فرهنگ را نهادینه کردند و در رسیدن کشور به این وضعیت جمعیتی نقش داشتند، در شرایط کنونی نیز برای اصلاح این روند و هر گونه برنامه‌‌ریزی و سیاست‌گذاری برای افزایش جمعیت، نیازمند فعالیت یک‌پارچه و هماهنگی همه‌ی نهادها و عوامل تأثیرگذار است.

نظرات

بایراق
شنبه ۲۰ آذر ۱۳۹۵ ۱۲:۰۶:۵۲
IR

سلام- ازبخشهای سیاست یکسان سازی قومی و زبانی ترویج زندگی غربی به ظاهر اسلامی با ساخت سریالهای تلوزیونی و سینمائی وترویج آپارتمان سازی بدون توجه به اقلیم متفاوت مرطوب کوهستانی وصحرائی وگرمسیری در ایران از طریق هدایت دستگاههای دولتی می باشد و از نتایج آن کاهش رشد جمعیت است

آخرین اخبار

پربازدیدترین

پر بحث ترین

آخرین نظرات

  • صابر همجنس خودتان

    ارادتمند تبریز بیداریها

  • مهران تراختورچی

    کاش شورای نگهبان مشخص میکرد که طبق کدوم بند رییس جمهوری که هشت سال رییس جمهور بوده واجد شرایط برا ریاست جمهوری نیست

  • درود بر شرف نمایندگان راست گو و حق گو ، خدایش نمیامرزد قاچاقچان بزرگ کشور را که باعث عدم تولید و بیکاری و فقر و خودکشی و افسردگی و طلاق و ....شده اند

  • شهروند

    عجب این شورا کارهای بزرگی کرده واقعا که.!! از ماست که بر ماست

  • سلام و درود! با تشکر سایت خوبی دارید اخبارتان دارای ارزش خبری است و فقط منحصر به جنجال نیست. فرم سایت هم خوشایند است و جذابیت دارد. تنوع اخبار هم خوب است. موفق باشید.

  • بایدمواظب توطئه ها بود

  • شعار حمایت از تولیدداخلی چی شد ؟

  • مهدی

    این دسگیریها فقط در شورا نبوده بلکه در بدنه شهرداری و اطرافیان شهردار تیز بوده که به آن اشاره نمیشود.

  • علی

    کیفیت چمن خیلی خیلی بده فقط از عکس خوب دیده میشود

  • علی

    به نظر بنده عامل اصلی سقوط ماشین سازی رسانه ها هستند. چرا ؟ چون از بدو ورود ماشین سازی به لیگ برتر مخالف این تیم مردمی بودند و با تکرار شعارهزینه های میلیاردی شهرداری برای ماشین سازی چوب لای چرخ های این تیم محبوب می گذاشتن. رسانه ها به خصوص صدا و سیما که حامی اصلی تراکتورسازی هستند با حمایت های نابه جا از تراکتور( بدون در نظر گرفتن هزینه هایش که از بیت المال خرج می کند یا نه) در مسیر موفقیت ماشین سازی سنگ اندازی می کردند. من از سال 54 طرفدار تیم ماشین سازی هستم در طی این سال ها رسانه ای ندیده بودم که بر علیه ماشین سازی موضع بگیرد. اما در این سال های تنهایی تیم محبوب ماشین سازی و اوج گیری رقیب آن به کمک رسانه ها و مسولان ( که شعار پهلوان زنده را عشق است ) سر می دهند شاهد هجوم های نا جوانمردانه افراد به خصوصی در مورد تیم ماشین سازی هستیم. این افراد( آنهایی که بر علیه تیم مصاحبه می کنند و یا انهایی که برعلیه این تیم می نویسند) دوست ندارند ماشین سازی باشد وبه همین دلیل شهردار محترم را به حیف و میل بیت المال متهم می کنند. و ناجوانمردانه از ایشان می خواهند از حمایت تیم ماشین سازی دست بکشند. البته این افراد وابسته به تیم تراکتور هستن و از افراد سیاسی که می خواهند در مواقع رای گیری از حمایت تماشاگران آنها بهره مند شوند. ماشین سازی در این مقطع زمانی دشمنان زیادی دارد.خداوند به کسانی که می خواهند به این تیم مردمی کمک کنند عزت دهد کار خیر آنها در تاریخ ورزش شهر تبریز ثبت خواهد شد. و همجنین کار کثیف عده ای از افراد که نمی خواهند شناسنامه فوتبال تبریز یعنی ماشین سازی کبیر جان بگیرد نیز در تاریخ ورزش تبریز ثبت خواهد شد.خدا عمر طولانی به استادآقای ابراهیم افشار عطا نماید که بعد از سال ها هنوز هم ماشین سازی را از یاد نبرده . وقتی مقاله (نیم قرن زندگی با ماشین سازی ) ایشان را مطالعه کردم از خوشحالی گریه ام گرفت. ایشان حالا از تاریخ نویسان بزرگ ورزش کشور هستند .از ایشان می خواهم جواب این افراد یاوه گو را با قلم شیوایش بدهد.انشااللله

  • ایلقار

    اولا تسلیت به آذربایجان و شراکت ما در غم از دست رفته گان در حادثه جانگداز سیل و تبریک میگم به آذربایجان بخاطر برد تیم فوتبال تراختور!!! آذربایجان باشین ساغ اولسون و سون کدرین و باش بلان اولسون! حورمتلی وطنداشلاریم و بوتون باشآباش آذربایجانیم بیز سیزین کدریزده کدرلی و اوره آغریزدا بیر و دردلی و کدرلییگ" تانری یاردیمجیز اولسون وبیزده ألیمیزدن گئلن یاردیملاری % یئتیره جئیگ% سیزه سوز وئریرم یاشاسین آذربایجان تانری جانین ألدن وئرنلره رحمت ألئسین! دوم به آقای منصوریان تبریک میگم که تیم خوبی داشت و متشکرم از بازیکناش که هماهنگ نبودند...

  • یاشار

    پسر كو ندارد نشان از پدر تو بيگانه خوانش مخوانش پسر

  • سلام-استاندار وفرماندارآذرشهر و...به احترام مردم استعفاء دهند توجیه درست نیست ودر صورت اصرار بر حرف خود مجلس شورا هیئت تحقیق بفرستند

  • شرکت آرمانی پایا

    ممنون بابت سایت بسیار خوبتون

  • احد

    خدا خودش باید به ما و بچه هایمان رحم کنه با داشتن چنین مسولانی . وای به حال بچه های بدبخت خانواده های نیازمند.آخه اگه اون خانواده نیازمند پول داشت منت کادر بیمارستان دولتی را نمیکشید تورو خدا کمی هم خدا را بالای سرتان ببینین

  • مگر تولیدکنندگان خارجی درکشور خودشان پول آب و برق و کارگر وبیمه و مالیلت نمیپردازند؟ مضاف برا ینها هزینه حمل و .. اضافه تر هم میپردازند مشکل اینها نیستند برادر من.

  • سلام-اگر همان نفرات با انگیزه که باعث صعود تیم ماشین به لیگ برتر شدند حفظ می شد بدون شک نتیجه بهتر از این می شد

  • بایراق

    سلام-تلوزیون تهران زودتر از مسئولین ورسانه های منطقه آذربایجان در مورد دروغ بودن کشته شدن برخی به علت تماشای سیل اطلاع رسانی کرد مسیر عبور دور زدن غیر قانونی زیر پل مسدود نشده بود

  • یک کارشناس از تبریز

    مشکل اساسی واحدهای تولیدی بازاریابی در سطح جهانی و واردات مواد اولیه اساسی می باشد و تسهیلات بانکی تنها 10% مشکلات واحدهای مذکور می باشد

  • m

    ایشان دراکثر مناطق 10 و11 شهرداری تبریز را با اسپری های رنگارنگ مزین کرده اند ولی گوشی بدهکار نیست چون ایشان از جمله ... هستند.