سرویس : سلامت و خانواده , چهارشنبه ۸ دی ۱۳۹۵ ۱۰:۰۹:۴۵ شناسه خبر : 1062252

اثرات تربیتی قصه گویی برکودکان؛

فرزندمان را در دنیای شیرین قصه ها دریابیم

داستان گویی یک روش غیر مستقیم برای تربیت کودک است و به دلیل علاقه ی کودک اهمیتی خاص دارد. متخصصان روان شناسی، قصه گفتن را برای تکامل مغز نوزادان و کودکان لازم می دانند و می‌گوین: با قصه‌گویی ، علاوه بر شناساندن صدای والدین ، صحبت کردن برای کودک راحت می‌شود و کلمات را صحیح و کامل ادا می‌کند.

فرزندمان را در دنیای شیرین قصه ها دریابیم

سرویس سلامت و خانواده تبریزبیدار؛ بتول حیدری


کمتر کسی است که برنامه ی « قصه گو»  از تلویزیون دهه 60 و 70 و قصه های شب را در رادیو به خاطر نداشته باشد. در دورانی که امکانات به اندازه کافی وجود نداشت برنامه ریزان تلویزیون و رادیو به درستی تاثیر داستان را بر ذهن کودکان ونوجوانان دریافتند و از این راه جایی خاص در میان مخاطبان خود پیدا کردند. گزاف نیست بگوییم که بسیاری از رفتارهای اجتماعی در قالب همین قصه ها آموختیم.



اکثر ما در کودکی ها ی خود روزهایی را به یاد می آوریم که بزرگترها برای سرگرم کردن و یا کوتاه نمودن شب های بلند زمستان با قصه، مثل و چیستان اعضای خانواده را گرد هم می آوردند و لحظات استثنایی و دلپذیری را در پس این داستانهای راز گونه و پر معنا فراهم می کردند لحظاتی که تا کنون در یاد و خاطره باقی مانده است.


قصه و قصه‌گویی قدمتی به وسعت تاریخ تمدن بشر دارد. انسان‌های اولیه قصه شکار و مبارزه‌هایشان را با عوامل قهری طبیعت بصورت تصویر بر دیوار غارها حکاکی می‌کردند. با پیدایش زبان و ادبیات شفاهی، تخیلات و آرزوهای انسان‌ها نیز بصورت افسانه‌پردازی وارد قصه‌ها شدند.

افلاطون در کتاب «جمهوریت» می‌نویسد :با گفتن، داستان‌هایی برای کودکان آغاز می‌کنیم که هر چند به کلی عاری از حقیقت نیستند، اما در اصل موهوم و ساختگی‌اند. این داستان‌ها هنگامی برایشان حکایت می‌شود که سنشان اقتضای آموختن ورزش‌های پهلوانی را نمی‌کند… آغاز مهم‌ترین بخش هر کاری است بخصوص در ارتباط با موجودی خردسال و حساس، چه این زمان دورانی است که شخصیت در خلال آن شکل می‌گیرد و تأثیر دلخواه به آسانی نهاده می‌شود.


ارسطو در سال ۳۲۲ ق.م در کتاب «سیاست» آورده است: آن‌ها که در اصطلاح، مربیان آموزشی نامیده می‌شوند باید مراقبت کنند که کودکان چه داستان‌هایی را خواه واقعیت و خواه خیالی می‌شنوند.

یکی از وسائل موثر برای تربیت کودک قصه و داستان است، داستان گویی یک روش غیر مستقیم برای تربیت کودک است و به دلیل علاقه ی کودک اهمیتی خاص دارد.
متخصصان روان شناسی ، قصه گفتن را برای تکامل مغز نوزادان و کودکان لازم می دانند ومی‌گویند: با قصه‌گویی ، علاوه بر شناساندن صدای والدین ، صحبت کردن برای کودک راحت می‌شود و کلمات را صحیح و کامل ادا می‌کند .


ژان پیاژه  روانشناس شهیر می گوید: در آموزش و تربیت دوران کودکی، کودکان از طریق مواجهه مستقیم با محیط و آموزش غیر رسمی به مراتب بیشتر از آموزش رسمی یاد می گیرند. کودک از قصه می آموزد و برای او میان دنیای قصه و دنیای واقعی هیچ حد و حصری وجود ندارد بنابراین قصه ها باید بسیار آموزنده باشند و این فرصت را به کودک بدهند تا از آن آموزه ها برای شناخت دنیای پیرامون خود استفاده کند .

والدین براین باورند که نوزادهیچ چیز را متوجه نمی‌شود و لازم نیست با او حرف بزنند، این در حالی است که مغز نوزاد آماده برای پذیرش و یادگیری است و دوست دارد صدای والدین خود را بشنود و با محیط آشنا شود.

قصه عامل مهم در تکوین شخصیت کودکان

داستان و قصه نقش بسیار مهمی در تکوین شخصیت کودک دارد. از طریق قصه ها و داستان های خوب، کودک به بسیاری از ارزش های اخلاقی پی می برد. پایداری، شجاعت، نوع دوستی، امیدواری، آزادگی، جوانمردی، طرفداری از حق و حقیقت و استقامت در مقابل زور و ستم ارزش هایی هستند که هسته ی مرکزی بسیاری از قصه ها و داستآنها را تشکیل می دهند.پرورش حس زیبایی شناسی در کودک، متوجه ساختن کودک به دنیایی که اطرافش را فرا گرفته، پرورش عادات مفید در کودک، تشویق حس استقلال طلبی و خلاقیت کودک هدف های اصلی طرح قصه های خوب برای کودکان است.

کودکان از طریق قصه ها با محیط پیرامون خود آشنا میشوند. هر قصه ای میتواند فضایی را به وجود بیاورد که کودکان هنگام رویارویی با نمونه های واقعی، رفتار و واکنش مناسبی را از خود نشان دهند.

قصه ها به کودکان یاری می رسانند تا ارتباط ها را درک کنند رابطه ای که بین شخصیت های یک قصه وجود دارد، می تواند به کودک یاری برساند که خود چگونه این موارد را در زندگی رعایت کند.

موضوع مهم دیگر که تاثیر زیادی بر فرایند اجتماعی شدن کودک دارد این است که قصه ها پیامها و ارزش هایی را به مخاطب خود منتقل می کنند کودک در اثر شنیدن، تکرار شنیدن و حتی فکر کردن به قصه میتواند این پیامها را جذب کند و ارزشهای خانوادگی، اجتماعی و انسانی را بگیرد.غیرمستقیم بودن این پیامها موجب میشود که برای کودک دلنشین تر، جذاب تر و دوستداشتنی تر شود.

هم چنین قصه ها قدرت تمرکز و دقت کودکان را افزایش میدهند .کودکان در اثر شنیدن این توانایی را به دست می آورند تا بتوانند شنیدن فعال را تجربه کنند. آنها حتی برای اینکه بتوانند ماجرا را دنبال کنند، ضروری است که دقت و تمرکز لازم را برای خوب شنیدن تمرین کنند.

برای منظم شدن و فعال شدن کودکان در امور هم قصه گویی یک آموزش جذاب است قصه ها می توانند به کودکان یاد بدهند که چگونه روی کار تمرکز کنند و با دقت آن کار را پیش ببرند.

قصه بهترین راه برای گفت وگو با کودکان در مورد اثرات سوء رفتارهای آن ها است

قصه بهترین راه برای گفت وگو با کودکان در مورد اثرات سوء رفتارهای آن ها است. واضح است که منظور ما نصیحت و سرزنش به شکل مستقیم نیست. قصه ها حکم شربت شیرینی را دارند که با آن می توان تلخی دارو را به راحتی تحمل پذیر کرد. رفتارهای کودک ترسو و خجالتی، کودک پرخاشگر و قلدر و… را می توانید با قصه ها درمان کنید البته با این شرط که رفتارها را زود تشخیص بدهید و دست به کار شوید.

قصه گویی در دوران ٢ تا ٧ سالگی همه از عوامل موثر و زمینه ساز زنده کردن فرهنگ مطالعه در کودکان است

تحقیقات روان شناسان کودک نشان می دهد قصه گویی، بلند قصه گفتن هنگام خواب و نظم و ترتیب داشتن قصه گویی در دوران ٢ تا ٧ سالگی همه از عوامل موثر و زمینه ساز زنده کردن فرهنگ مطالعه در کودکان است. استمرار قصه گویی در این دوران در آینده از این کودکان خوانندگانی خوب و ماهر می سازد. مدت زمان قصه گویی، اگر به صورت همیشگی و منظم باشد می تواند از ۵ تا ١٠ دقیقه شروع شود. این زمان را می توان با بالارفتن سن بچه ها و افزایش دامنه لغات شان آرام آرام افزایش داد. از ۴ سالگی و گاهی کمی زود تر می توانید گاهی از بچه ها بخواهید که آن ها برای شما قصه بگویند و هنگام قصه گویی با آن ها همراهی کنید.


در حقیقت از ٣ تا ۴ سالگی بچه ها معمولا این آمادگی را دارند تا بخشی از اتفاقاتی را که برای شان افتاده تبدیل به قصه کنند یا قصه های ساده ای را که شنیده اند بازگو کنند. در ۵ یا ۶ سالگی بچه ها از نظر ذهنی برای شنیدن افسانه ها آمادگی دارند.

در کشور ما به رغم وجود گنجینه های علم و معرفت و داستانها و افسانه های زیبا و آموزنده،اولیا و مربیان بیشترین وقت خود را به مسائل آموزشی کودکان اختصاص می دهند و دانش آموزان نیز در خانه و مدرسه بیشتر اوقات خود را صرف یادگیری های غیر فعال کرده، از سختی و خشکی دروس و اضطراب امتحان و نمره رنج می برند. بدین ترتیب اغلب اولیا ومربیان از هدف اصلی تعلیم و تربیت که پرورش انسان های خلاق، مبتکر و کارآمد است، بازمی مانند.

سخن آخر آن که می توان گفت کتابهای قصه به شیوه های مختلف در رشد زبانی، عاطفی، شخصیتی و اجتماعی کودکان تاثیر گذارمی باشند.آنچه در پس زمینه همه آثار هنری که برای کودکان تهیه می شود؛ باید رعایت گردد، توجه به نکات تربیتی است.کودکان تاثیر می پذیرند و الگوسازی می کنند.بنابراین توجه به تعلیمات عمیق دین مبین اسلام و ارزشهای نظام مقدس جمهوری اسلامی می تواند انسانهای دین باور قوی و با نشاطی تربیت نماید. اصلی که در تمام تولیدات هنری در این حوزه باید مد نظر قرار گیرد.

آخرین اخبار

پربازدیدترین

پر بحث ترین

آخرین نظرات