تلگرام
کانال تبریزبیدار در تلگرام
دنبال کنید
سرویس : فرهنگی و اجتماعی , پنجشنبه ۲۵ خرداد ۱۳۹۶ ۱۱:۰۵:۳۳ شناسه خبر : ۱۰۶۵۷۷۱

در راستای اجرای برنامه های فرهنگی؛

الزامات حضور زنان در فضاهای عمومی شهری

فضا های عمومی به طور اعم و فضاهای خصوصی به طور اخص بدلیل ساختار کالبدی و کارکرد اجتماعی شان مهمترین وسیله در جهت تقویت اساس مشارکت و حضور زنان در مشارکت های اجتماعی است .

یادداشت میهمان تبریزبیدار؛ مهدیه فرج زاده


فضاهای عمومی مکانی برای رفع نیازهای روزمره و زندگی عمومی هستند که در کل به سه قسمت که شامل محلی برای انجام فعالیت های ضروری و اجباری، فعالیت های انتخابی و فعالیت های اجتماعی تقسیم بندی می شوند.


 انسان موجود اجتماعی است که این مبحث در اجتماع بودن آدمی را برای ارائه هرگونه فعالیت اجتماعی، می طلبد. اجتماع در حالت کلی شامل تمام فضاهای عمومی و شهری است و از این رو استفاده و مناسب سازی فضاهای عمومی، موضوع مهمی است که در هر مطالعه ی که زندگی روزمره زنان و مردان را مدنظر قرار می دهد، موردتوجه قرار می گیرد.


نیاز به حضور در اجتماع و مشارکت در جهت امورات مختلف شهری برای همه گروه ها فارغ از جسنیت، سن، طبقه اجتماعی ، سطح درآمد و ... امری ضروری است. موضوعی که در این یادداشت به طور مختصر به آن پرداخت خواهد شد. سهولت حضور زنان به عنوان گروهی اجتماعی و بهره مند از حقوق شهروندی در فضاهای شهری و توجه به طراحی کالبدشهر و همچنین نقش مدیریت شهری برای نقش آفرینی بانوان از موضوعات اساسی بشمار می آید.


فضا های عمومی به طور اعم و فضاهای خصوصی به طور اخص بدلیل ساختار کالبدی و کارکرد اجتماعی شان مهمترین وسیله در جهت تقویت اساس مشارکت و حضور زنان در مشارکت های اجتماعی است . جامعه عرصه ای را فراهم می آورد که امکان مشارکت برای تمام گروه ها در آن به وجود می آید.یکی از مهمترین ویژگی های جامعه ایده ال کثرت گرایی به مفهوم دربرگیری تمام گروه هاست. بنابراین این جامعه با مفاهیم و ویژگی های بارز ی بر مشارکت زنان و حقوق آنان تاکید خواهد داشت


بنظر می رسد در جامعه سنتی ایران محدودیت های حضور زنان به فاکتور های متعددی بستگی دارد که یکی از آنها می تواند مسایلی باشد که به مدیریت شهری ربط پیدا می کند که می تواند با مدیریت قوی بر کاهش هنجارهای اجتماعی و فرهنگی و افزایش حضور زنان در فضاهای شهری تاثیرات مهمی بگذارد.


امروزه همه بر این باورند که زنان بعنوان نیمی از افراد اجتماع از شایستگی ها و پیوند های اجتماعی مهم برخوردارند و این گروه اجتماعی در صدد رفع موانع و مشکلات ارتباطی خود کوشا هستند و با در نظر گرفتن موارد مختلف در جهت حضور در عزصه اجتماع نیم نگاهی هم به شهر، طراحی و برنامه ریزی های آن دارند تا زنان راحت تر بتوانند از فضاهای داخل منزل خارج و در فضاهای عمومی در شان و منزلت خود پابه پای مردان نقش آفرینی و حضور داشته باشند.


فضاهای عمومی مکانی برای رفع نیازهای روزمره و زندگی عمومی هستند که در کل به سه قسمت ،شامل محلی برای انجام فعالیت های ضروری و اجباری، فعالیت های انتخابی و فعالیت های اجتماعی تقسیم بندی می شوند.


از آنجا که زندگی روزمره زنان و مردان در این فضاها رخ می دهد ، مناسب بودن این فضاها برای استفاده تمام گروه ها موضوع بسیار مهمی است. اما تجربه استفاده از فضاهای عمومی برای استفاده کنندگان مختلف با توجه به سن، جنس ، طبقه اجتماعی و ... متفاوت بوده و در نوع زندگی و درک آنان موثر است.


در این میان زنان بواسطه نقش اجتماعی مراقبت از کودکان، سالمندان و بیماران و از طرفی ویژگیهای ویژه جسمانی خود نیازهای خاصی دارند که لزوم توجه بیشتر به این امر را در طراحی و مدیریت شهری می طلبد تا با رعایت آن حضور زنان در جامعه مفید و راحت تر باشد و به دنبال حضور و افزایش مشارکت زنان در فضاهای عمومی ، سطح نشاط اجتماعی این قشر نیز افزایش یابد .

شهر تبریز از این قاعده مستثنا نبوده و مدیریت شهری آن طی برنامه ریزی های مدون طراحی و مدیریت شهری در زمینه بهبود و ارتقا سطح نشاط اجتماعی شهروندان و علی الخصوص زنان که نقش پرورش دهنده و تربیت کننده نسل های آینده جامعه را برعهده دارند طی سال های گذشته اقدامات قابل ذکر و موثری را انجام داده که از جمله آنها می توان به احداث سالن های ورزشی، پارک های بانوان، خانه های سلامت، فرهنگسراها، برگزاری ورزش های صبحگاهی در پارک ها، جنگ های شادی در پارک ها و ... اشاره کرد. از طرفی با توجه به برگزاری کلاس های اوقات فراغت، مشاوره های حقوقی و روانی ، مسابقات فرهنگی، هنری و ورزشی، جنگ های شادی در ایام ملی و مذهبی و ... که بیشتر به لحاظ زمانی و محتوایی هماهنگ با توجه به مخاطب بانوان نیز هست ، بیشتر استفاده کنندگان از این اماکن نیز بانوان به خود اختصاص داده اند و با توجه به استقبال گسترده از این اماکن، ساخت این پروژه ها سال به سال مورد توجه شهرداری تبریز نیز بوده و از الزامات شهر بعنوان یک شهر پویا بشمار می آید.

از طرفی مشکلات ناشی از عدم پرداختن به روح و کالبد شهری همچون افزایش افسردگی و عدم نشاط در جامعه و دیگر معضلات ما را بر آن می دارد که برنامه ریزی های تخصصی و طولانی مدت بیشتری را را در نظر بگیریم و در این میان سوای ساخت اماکن تفریحی و اوقات فراغت فوق الذکر ، چهره و طراحی زیبا و فرح بخش شهری متناسب با روحیات شهروندان و علی الخصوص روحیات بسیار حساس زنان در مقایسه با مردان می توانند یکی از موانع بروز مشکلات روانی ، افسردگی و باعث تقویت اعتماد به نفس و ... شود .

بدیهی است لذت از حضور در فضاهای شهری و برقراری روابط اجتماعی حق تمام شهروندان است و زنان نیز به دلیل روحیات روانی حساس خود به عنوان نیمی از اعضای جامعه حق دارند از حضور در فضا به دور از هرگونه احساس اضطراب و نگرانی لذت ببرند.

طراحی شهری در ایجاد روابط متقابل اجتماعی اهمیت بسیاری دارد این روابط از آن رو لازم است که، احساس تعلق و دوست داشته شدن را در فرد به ویژه زنان ایجاد می کند. در فضاهای که اکثریت افراد بتوانند به راحتی حضور داشته باشند و تبدیل به محل های شلوغ شوند میزان وقوع جرم و جنایت به دلیل تعهدات اجتماعی بالا و توجهات مردم به یکدیگر کاهش می یابد و امکان منزوی شدن شهروندان علی الخصوص زنان کاهش پیدا میکند بنابراین زنان می توانند با حس امنیت روانی بیشتری حضور داشته باشند که صد البته فرهنگ سازی و رعایت حقوق شهروندی از موضوعات اساسی تلقی می شوند.

عوامل محیطی موثر در وجود حس امنیت روانی ، امکان تماشای مردم و مناظر ، وجود برخی از کاربری های تفریحی مانند رستوران و کافی شاپ، سرویس بهداشتی، تجهیزات شهری به ویژه تجهیز پل های هوایی به پله های برقی یا آسانسور، تنوع و آرامش از جمله عوامل موثر بر حضور یا عدم حضور در فضاهای عمومی برای زنان است. که لزوم توجه به این مسایل در مدیریت شهری تبریز بیش از پیش احساس می شود.

ایجاد حس امنیت روانی روزانه و شبانه، حس تعلق به محیط، عضو ارزشمند از محیط بودن، راحتی و آرامش، ویژگی های زیباشناختی، مقیاس و اندازه، دسترسی به خدمات محلی، سرویس بهداشتی ، سکونت به همراه خدمات تامین شده، تراکم زیاد، اختلاط کاربری ها در مقیاس محله ای، دسترسی راحت به حمل و نقل عمومی امن، فضاهای عمومی امن، روشنایی مناسب به هنگام شب از جمله نیازهای زنان در رابطه با محیط است که مطابق با طراحی های شهری به روز دنیا پیش از انجام هر کار عمرانی در شهر تبریز می توان شهری امن و راحت را برای شهروندان زن فراهم آورد، هر چند نمی توان از عوامل اجتماعی و فرهنگی غافل ماند