تلگرام
کانال تبریزبیدار در تلگرام
دنبال کنید
سرویس : فرهنگی و اجتماعی , سه شنبه ۱۸ مهر ۱۳۹۶ ۱۰:۲۴:۵۳ شناسه خبر : ۱۰۶۷۹۷۲

تبریزبیدار گزارش می دهد؛

شیک و مرگ آور مثل سیگار!

مرگ و میر ناشی از دخانیات به میزان 8 میلیون نفر در سال تا سال 2030 افزایش یابد که 80 درصد آن در کشورهای در حال توسعه صورت می گیرد و درصورت عدم برنامه ریزی و پیشگیری لازم در مهار اپیدمی دخانیات، کشورهای ایران، مصر و پاکستان تا 40 سال آینده بیشترین میزان مصرف دخانیات را خواهند داشت.

سرویس اجتماعی تبریزبیدار؛ 


استعمال دخانیات، از جمله عادت ها و رفتارهای غلط و ناپسندی است که در سده های اخیر شاهد گسترش آن در جهان و به تبع آن ایران هستیم.با توجه به پیشینه تاریخی مصرف دخانیات در می یابیم که پرتغالی ها اولین کشور اروپایی دریافت کننده و استعمال کننده مواد دخانی بوده اند و در هنگام تسلط بر سواحل جنوبی ایران این گیاه را با خود به کشورمان آورده اند البته برخی نیز معتقدند توتون از راه ترکیه عثمانی وارد ایران شده است.


بگذریم که این سوغاتی شوم به چه طریقی وارد کشورمان شده، آنچه اکنون بیش از هر چیزی حائز اهمیت است، افزایش مصرف مواد دخانی در کشور و کاهش سن مصرف سیگار و قلیان است.بررسی ها نشان می دهد هر 5 ثانیه یک، سالانه 6 میلیون نفر در دنیا به علت استعمال دخانیات و بيش از 600 هزار نفر در سال نیز بدليل مواجهه با دود دست دوم دخانيات جان خود را از دست می دهند و در حال حاضر یک میلیارد و 400 میلیون نفر از جمعیت جهان مصرف کننده دخانیات هستند.


بر اساس بررسی ها و ارزیابی های انجام شده، پیش بینی می شود، مرگ و میر ناشی از دخانیات به میزان 8 میلیون نفر در سال تا سال 2030 افزایش یابد که 80 درصد آن در کشورهای در حال توسعه صورت می گیرد و درصورت عدم برنامه ریزی و پیشگیری لازم در مهار اپیدمی دخانیات، کشورهای ایران، مصر و پاکستان تا 40 سال آینده بیشترین میزان مصرف دخانیات را خواهند داشت.در ایران 15 درصد جمعیت سیگاری هستند و سالانه 65 هزار ایرانی به دلیل بیماری های ناشی از مصرف سیگار فوت می کنند ودر این میان استان های مرکزی، آذربایجان غربی، قزوین و البرز بالاترین میزان مصرف سیگار و بوشهر، هرمزگان، سیستان و بلوچستان و فارس بالاترین میزان مصرف دخانیات روزانه را در کشور دارند.


ایرانی ها سالانه نزدیک ده هزار میلیارد تومان (معادل یک درصد تولید ناخالص ملی) برای خرید سیگار هزینه می کنند و دو تا سه برابر این هزینه نیز صرف درمان بیماری های ناشی از استعمال دخانیات می شود.


حال آنکه با استنشاق دود مواد دخانی بیش از 4 هزار نوع ماده شیمیایی و سمی خطرناک و کشنده وارد بدن می شود که زمینه ابتلا به انواع بیماری های خطرناک را فراهم می کنند.


تنها سرطان ریه یا بیماریهای قلبی پیامدهای استعمال دخانیات نیستند بلكه مجموعه ای از مسائل و مشكلات حاد بهداشتی در ارتباط با مصرف مواد دخانی وجود دارد كه می تواند به لحاظ شرایط جسمانی و مقاومت ایمنی در افراد سیگاری بروز كند.


جالب اینکه اغلب مصرف کنندگان از مضرات استعمال مواد دخانی باخبرند اما از روی عادت و به بهانه کسب آرامش و رفع خستگی اقدام به مصرف این ماده خطرناک می کنند و سلامت جسم و جان خود را به خطر می اندازند.


به اعتقاد کارشناسان، یکی از دلایل اصلی روی آوردن نوجوانان به سیگار، کنجکاوی در امتحان کردن آن است که این موضوع اغلب با تبلیغ دوستان و همسالان آغاز و بتدریج برای ادامه این تجربه، بهانه های دیگری نیز فراهم می شود.


به گفته محققان اضطراب، تنش، محرک های شدید روانی و ناراحتی های خانوادگی عوامل عمده زمینه ساز برای روی آوردن به سیگار هستند.تحقیقات نشان می‌دهد، استعمال سیگار در بین نوجوانان بیشتر جنبه خودنمایی دارد اما به مرور زمان تبدیل به عادت می شود.


حال آنکه در سالهای اخیر شاهد رشد تب مصرف دخانیات در میان زنان هستیم، بطوری که برخی از دختران و زنان جوان بی هیچ واهمه و رودربایستی اقدام به استعمال سیگار در امکان عمومی می نمایند و خیال می کنند، ژست سیگار به دست گرفتن کلاس اجتماعی بالایی دارد.


مدیر گروه سلامت روانی اجتماعی و اعتیاد مرکز بهداشت آذربایجان شرقی در این ارتباط با اشاره به وضعیت مصرف دخانیات در ایران و استان می گوید: بر اساس آماری که وزارت بهداشت ارائه می کند، در کشور ما حدود 8 میلیون مصرف کننده مواد دخانی وجود دارد.


دکتر وهاب اصل رحیمی اضافه می کند: در این میان بررسی وضعیت مصرف روزانه سیگار در بین سال های 1390 تا سال 1395 پیام نویدبخشی می دهد و آن اینکه روند مصرف سیگار روزانه در جامعه ما تا حدودی کنترل و از شتاب قبلی آن کاسته شده ، به طوری که از مصرف روزانه 9/10 درصد در سال 90 به 1/10 درصد در سال 95 کاهش یافته است، هرچند این روند خیلی بطئی و کند می باشد ولی امیدوار کننده است.


وی ادامه می دهد: کاهش مصرف سیگار روزانه در کل مواد دخانی نیز به صورت قابل توجهی مشاهده می شود، به طوری از 09/14 درصد مصرف مواد دخانی در سال 1390 به 4/13 درصد در سال 1395 رسیده ایم. البته این موضوع در بانوان کمی متفاوت است، یعنی روند مصرف دخانیات در بین خانم ها در سال 95 نسبت به سال 1390 سیر صعودی دارد، یعنی از 37/3 درصد مصرف در سال 90 به 01/4 درصد در سال 1395 رسیده است.


مدیر گروه سلامت روانی اجتماعی و اعتیاد مرکز بهداشت استان، بالاترین محدوده سنی مصرف دخانیات روزانه را 54-45 سال اعلام می کند و با بیان اینکه پرخطر ترین محدوده سنی مصرف سیگار سنین نوجوانی است، می افزاید: این خیلی نگران کننده و آسیب زننده است که سن شروع مصرف دخانیات مخصوصاً سیگار در این دوره حساس از رشد فردی و اجتماعی فرد روی می دهد.


وی اضافه می کند: متاسفانه 90 درصد از شروع مصرف سیگار از اوان دوران نوجواني ( 10 تا 19 سالگي ) و آنهم در بین محافل و جمع های غیر قابل کنترل نوجوانان و جوانان اتفاق می افتد، این یعنی شروع انواع آسیب های اجتماعی و به عبارتی دیگر مدخل آسیب های دیگر مانند مصرف الکل، مواد مخدر و....


اصل رحیمی در ادامه ضمن تشریح آخرین وضعیت استعمال مواد دخانی در آذربایجان شرقی می گوید: در استان ما میزان متوسط مصرف روزانه سیگار 1/12 درصد است، که نسبت به میانگین کشوری بالاتر و نزدیک به 2 درصد بیشتر می باشد، بطوری که در سال 90 در مناطق روستایی رتبه اول و درمناطق شهری رتبه دوم را در مصرف سیگار داشتیم و خوشبختانه این رتبه در سال1395 به رتبه 7 کشوری رسید، با این حال سن شروع مصرف سیگار همچنان در سنین نوجوانان و جوانان و زنان روند هشدار دهنده ای دارد.


وی ادامه می دهد: طبق تحقیقی که مرکز بهداشت استان در سال 1390 در بین نوجوانان سنین مقطع تحصیلی متوسطه انجام داد، از بین 1500 دانش آموز شرکت کننده در این تحقیق نزدیک به 28 درصد، حداقل یک بار سیگار یا قلیان مصرف کرده بودند.


مدیر گروه سلامت روانی اجتماعی و اعتیاد مرکز بهداشت استان در بخش دیگری از سخنان خود درباره علل استعمال دخانیات در بین نوجوانان و جوانان می گوید: کسب لذت و تجربه یک حس خوب، کنجکاوی و ریسک پذیری، تقلید و الگوبرداری از والدین و یا افراد برجسته، تشویق و ترغیب دوستان سیگاری، کسب اعتماد به نفس، بیکاری، اوقات فراغت و نداشتن تفریحات سالم و سازنده، رقابت با گروه همسالان از طریق خود نمایی، فقدان مهارت های اجتماعی، در دسترس بودن سيگار ( فروش آن به نوجوانان و قيمت پايين آن) و رواج فروش سيگار بصورت علني توسط مغازه داران و دكه هاي روزنامه فروشی از جمله علل گرایش جوانان و نوجوانان به استعمال دخانیات است.


وی همچنین در خصوص علل گرایش زنان به دخانیات بیان می کند: دیدن تصاویر سیگار کشیدن بازیگران در فیلم‌ها، جلوگیری از افزایش وزن، نشان دادن خود به عنوان افرادی مستقل و جذاب، مشکلات عصبی و بحران‌های روحی و روانی، تصور آرامش‌بخش ‌بودن سیگار و قلیان و مصرف آن با هدف کنترل استرس و رهایی از فشار عصبی، روانی و اجتماعی، هویت‌بخشی حس کاذب کشیدن سیگار، روحيه سركشي، هنجارشکنی و اعتراض به نگاه جامعه در جهت انزوای زنان، سیگاری ‌بودن همسر و دوستان محبوب، درگیری در روابط عاطفی و تأثیرپذیری زنان از مرد محبوب، تنهایی، بیکاری و نپرداختن به کارهای مورد علاقه، نداشتن سرگرمی مناسب و جذاب و در نتیجه مصرف سیگار و قلیان را به‌عنوان نوعی سرگرمي و تفریح، عدم اطلاع و یا ترس از مضرات مصرف مواد دخانی و کسب پایگاه اجتماعی از جمله این عوامل است.


اصل رحیمی در ادامه به تشریح راههای پیشگیری از مصرف سیگار در نوجوانان، جوانان و زنان می پردازد و می گوید: برای پیشگیری از مصرف سیگار در جامعه به طور اعم و در بین نوجوانان و جوانان به طور اخص باید در سه سطح اقدام کنیم؛ اولین راهکار پیشگیری همگانی است و برای این منظور باید تمام جامعه را در جهت کسب رفتارهای سالم و پرهیز از رفتارهای پرخطر از جمله مصرف دخانیات آموزش، آگاهسازی و توانمند کنیم و در این سطح می توانیم در دو بعد فاکتورهای محافظ کننده مانند؛ ترویج ورزش، پرکردن اوقات فراغت مردم با تفریحات سالم و سازنده، بهبود و تقویت روابط خانوادگی از طریق آموزش مهارت های فرزندپروری سالم و سازنده و بهبود روابط والدین و فرزندان، کسب راههای مدیریت و مواجهه کارآمد با فشارها و تنش های زندگی و تقویت نقش افراد، الگوهای سالم در زندگی نوجوانان وجوانان و پررنگ نمودن عوارض فوری مصرف سیگار مانند بوی بد دهان، افت زیبایی، لطافت پوست و قیافه و موارد متعدد دیگر اقدام کنیم.


وی اضافه می کند: اگر بتوانیم در موقعیت های مختلف مانند خانواده، مدرسه، محیط کار و زندگی نقش عوامل محافظتی و حجم آنها را افزایش دهیم و تعدد و نقش عوامل پر خطر را کاهش دهیم تا حدود زیادی می توانیم نسبت به پیشگیری از مصرف دخانیات امیدوار باشیم.

مدیر گروه سلامت روانی اجتماعی و اعتیاد مرکز بهداشت استان ادامه می دهد: دوسطح دیگر پیشگیری از مصرف سیگار و دخانیات نیز یکی مربوط به افراد در معرض خطر است مانند افراد دارای خانواده معتاد و سیگاری، افراد دارای مشکلات شغلی، تحصیلی و... که زمینه برای مصرف در آنها مساعد تر است، برای این قبیل افراد از پیشگیری انتخابی استفاده می کنیم و در این روش ضمن اولویت دادن به این افراد در برنامه ها، نسبت به توانمندسازی آنها اقدام می شود. روش دیگر نیز پیشگیری موردی است، این روش مربوط به افرادی است که وابسته به مصرف هستند و برای این قبیل افراد نیز از خدمات درمانی خاص مانند ارزیابی سلامت و وضعیت مصرف و معرفی به درمان و ترک و بهره مندی از خدمات درمان روانشناختی استفاده می کنیم.


وی در خاتمه نظارت و کنترل ممنوعیت مصرف دخانیات در کلیه اماکن عمومی توسط همکاران بهداشت محیط، ممنوعیت عرضه مواد دخانی تا100 متری مراکز آموزشی، ممنوعیت عرضه قلیان در رستوران ها و سفره خانه های سنتی و اماکن تفریحی و گردشگری، ممنوعیت تبلیغ مستقیم و غیر مستقیم مواد دخانی در اماکن، ممنوعیت عرضه سیگارو هرگونه مواد دخانی به افراد زیر 18 سال، ممنوعیت عرضه سیگار به صورت نخی، آموزش عمومی جهت افزایش آگاهی در زمينه پيشگيری از مصرف دخانيات، اجرای کمپین سالانه پیشگیری از مصرف سیگارو قلیان و مواد مخدر در سطح استان و مد ارس، تهیه و توزیع بروشورهای آموزشی برای جمعیت هدف، خدمات سطح مداخلات بهداشتی، انجام غربالگری در فرآیند ویزیت پایه و شناسایی مصرف کنندگان در جمعیت تحت پوشش و ارجاع به پزشک جهت شروع درمان و ترک را بخشی از خدمات صورت گرفته از سوی دانشگاه علوم پزشکی تبریز برای پیشگیری ازمصرف سیگار در جوانان و زنان اعلام و ابراز امیدواری می کند با ارائه این خدمات در آینده شاهد کاهش میزان مصرف دخانیات در استان باشیم.


چند روز پیش در سانه ها هم جدولی مقایسه ای از قیمت سیگار در کشورهای مختلف منتشر شد که نشان می دهد قیمت این سوغاتی دود زا در کشور ما از کشورهای سازنده هم پاییین تر است. با مبرهن بودن مضرات این سوغاتی مرگ آور توجه مسئولین در جهت کاهش مصرف این ماده در جامعه بیش از پیش است. خصوصا آنکه برخی گزارش ها نشان می دهد این ارزان بودن قیمت خود بی دلیل نیست و پرده از توطئه های سنگین بر علیه سلامت جامعه جوان ایرانی برمیدارد.