تلگرام
کانال تبریزبیدار در تلگرام
دنبال کنید
سرویس : فرهنگی و اجتماعی , شنبه ۱۶ دی ۱۳۹۶ ۲۳:۴۲:۴۸ شناسه خبر : ۱۰۶۹۴۷۸

در گفتگوی تبریزبیدار با استاد دانشگاه شهید بهشتی مطرح شد؛

به دلیل عمق زیاد زلزله های ایران ایجاد زلزله با عوامل خارجی غیر ممکن است/ ساختمان های محدوده گسل تبریز باید با الزامات مضاعف ساخته شوند

ساعدی اظهار داشت: نمی شود با عوامل خارجی زلزله هایی با مختصات زلزله های ایران ایجاد کرد. بله در آزمایش اخیر اتمی کره شمالی زلزله 4.1 ریشتری ایجاد شد ولی در سطح زمین.

به گزارش تبریز بیدار ، زلزله های اخیر در کشور باعث شده تا شایعات و مسائل مختلفی در بین مردم و فضای مجازی دست به دست شود. مسائلی که بعضا رنگ و بوی علمی نداشته و باعث می شود تا آرامش شهروندان سلب گردد. در این خصوص تصمیم گرفتیم تا گفتگویی متفاوت را با عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی تهران داشته و نظر این استاد دانشگاه را نسبت به ابعاد مختلف زلزله، پیش و پس از وقوع آن جویا شویم. آنچه می خوانید گفتگوی مشروح ما با امیر ساعدی است.

پیش بینی زلزله در محدوده های موثر امکان پذیر نیست

تبریزبیدار: ضمن عرض سلام و خیر مقدم خدمت شما، به عنوان اولین سوال همانطور که می دانید زلزله به عنوان مهیب ترین و غیر منتظره ترین سانحه طبیعی که سالانه جان تعداد زیادی از انسان ها را میگیرد این دغدغه را بوجود آورده است که آیا واقعا زلزله قابل پیش بینی است؟

به نام خدا،بنده هم عرض سلام و ادب دارم خدمت تمام مخاطبان سایت تبریزبیدار.  وقتی در مورد پیش بینی زلزله صحبت می کنیم این مسئله برای کسانی که به صورت تخصصی در این زمینه فعالیت می کنند جنبه های مختلف دارد. بر همین اساس بخشی از پیش بینی زلزله مربوط به فعال شدن گسلی است که احتمالا فعال خواهد شد، بخشی مربوط به پیش بینی مکانیزمی است که گسل در طی آن فعال می شود بخشی دیگر به پیش بینی محتوای انرژی آزاد شده در گسل و زلزله برمی گردد و بخشی دیگر محدوده اثر گذاری زلزله است که همه ی این موارد قابل پیش بینی است. اما پیش بینی محدوده زمانی موثر به هیچ عنوان تاکنون عملی نشده است نه در ایران و نه در خارج از کشور و هر کسی که ادعا کرده چه با ساخت دستگاه یا روش های تئوری توانسته این کار را انجام دهد ادعایی بیش نکرده است.

در حد 10 یا 20 ثانیه قبل از وقوع زلزله می توان پیش بینی کرد اما در محدوده های موثر چند روز و حتی چند ساعته به هیچ عنوان امکان پذیر نیست.


برای ایجاد زلزله با انرژی اتمی باید حداقل به عمق 6 هزار متری زمین رفت/ بشر تا کنون نهایتا به عمق 200 متری زمین رفته است

تبریزبیدار: در زلزله آذربایجان و زلزله اخیر کرمانشاه و مناطق غربی کشور شایعه با عنوان دخالت عوامل خارجی در ایجاد زلزله مطرح شد، آیا اساسا از لحاظ علمی و تئوری ایجاد زلزله با عوامل خارجی و انرژی های اتمی یا هارپ امکان پذیر است؟

زلزله هایی که در کشور ما اتفاق می افتد زلزله های هایی که در عمق بسیار زیاد زمین که حداقل در محدوده 6 کیلومتری عمق زمین صورت می گیرد پس بنابر این برای اینکه بخواهیم برای ایجاد زلزله با استفاده از عوامل خارجی مثلا بمب های اتمی اقدام کنیم باید به عمق حداقل 6 هزار متری پوسته زمین برویم و این انفجارها را در این اعماق انجام دهیم، ما به چه عمقی تا کنون دست یافته ایم؟ چاه آب نهایتا 70 یا 80 متر، سازه های مقاوم در برابر بمباران های اتمی و بزرگ در عمق 150 الی 200 متری ایجاد شده اند یعنی به زبان ساده تر تا کنون حتی به نزدیکی عمق 6 هزار متری نرسیده ایم که حالا مثلا بر اثر انفجاری اتمی یا ... زلزله در پیامد آن ایجاد شده باشد حال آنکه در زلزله هایی مثل کرمانشاه در عمق نزدیک به 15 هزار متری زمین اتفاق افتاده است.

هارپ پروژه شکست خورده ای است / برای ایجاد زلزله 7 ریشتری در ایران، تجهیزات هارپ باید انرژی معادل زلزله 20 ریشتری در آلاسکا تولید کند!

در خصوص هارپ هم عرض کنم، هارپ تعدادی دکل ارسال امواج مستقر در منطقه آلاسکا است که امواج را به محدوده یونسفر ارسال می کند به محدوده 90 الی 100 کیلومتری جو زمین و یون های موجود در آنجا  را تحریک می کند و موجب ایجاد ارتعاش دوم می شود که به سمت زمین بازگشت پیدا می کند همین ارتعاش در برخورد با زمین باعث ایجاد تنش در پوسته زمین می شود. اولا در هر سیکل پروژه هارپ مقداری زیادی از انرژی ارسالی و تولیدی در اثر استهلاک از بین می رود یعنی اگر بخواهیم یک زلزله 7 ریشتری با استفاده از هارپ ایجاد کنیم در محدوده آلاسکا شاید این انرژی 7 ریشتری باشد اما انرژی حاصل از آن تا بخواهد به تهران برسد به اندازه یک لامپ 100 وات خواهد بود یا به عبارت دیگر برای ایجاد زلزله 7 ریشتری در ایران بر اثر هارپ باید انرژی معادل زلزله 20 ریشتری که وجود خارجی ندارد در آلاسکا انرژی تولید شود! ثانیا اولین سیکل هارپ در نزدیکی منبع تولید آن را دارد پس اگر قرار باشد زلزله ای به این روش تولید شود ابتدا خودشان را نابود می کند علاوه بر این عمق نفوذ وجود ندارد که بخواهیم انرژی را به محل ایجاد زلزله که حداقل در عمق 6 هزار متری زمین برسانیم.

دکتر امیر ساعدی، استاد زلزله شناسی


به دلیل عمق زیاد زلزله های در ایران ایجاد زلزله با عوامل خارجی غیر ممکن است

تا این لحظه که بنده در خدمت شما هستم نمی شود با عوامل خارجی زلزله هایی با مختصات زلزله های ایران ایجاد کرد. بله در آزمایش اخیر اتمی کره شمالی زلزله 4.1 ریشتری ایجاد شد ولی در سطح زمین. در زلزله های ایران که در عمق زیاد صورت می گیرد به دلیل طول بالا ساق قائم این زلزله در بسیاری از شهرها همزمان احساس می شود. هارپ چیز عجیب و غریبی نیست و تجهیزات آن در حال حاضر در آلاسکا موجود است و می توان با تهیه بلیط از آن دیدن کرد و امروز این پروژه شکست خورده است چرا که این پروژه برای تبدیل امواج بلند در جنگ الکترونیک در دستور کار قرار گرفت اما از آنجا که این پروژه آن قدر هزینه زا بود که عملا آن را کنار گذاشتند. زلزله های ایران منشا کاملا طبیعی دارند.

گسل شمالی تبریز به تنهایی  از سه گسل تهران قدرت تخریبی بیشتر دارد

تبریزبیدار: از آنجا که تلفات زلزله در طول تاریخ تبریز بسیار بالا بوده است و به گواه تاریخ این شهر سه بار به صورت کامل ویران شده، این تصور را به وجود آورده است که گسل تبریز خطرناک ترین گسل ایران است. آیا مساله صحت دارد؟

شهر تبریز درگیر 4 گسل، شمالی، تسوج، صوفیان و شرفخانه است که این شهر را محاصره کرده اند، به طور مقایسه ای عرض کنم شاید بهتر باشد گسل شمال تهران پتانسیلی معادل زلزله 7.2 ریشتر دارد گسل مشاء در حدود 7.2، گسل ری 6.7 ریشتر را دارد اما گسل شمالی تبریز پتانسیل زلزله ای با قدرت 7.8 ریشتر را دارد البته عرض کنم این اعداد احتمالی در بحث زلزله هستند و به هیچ وجه قطعی نیستند، گسل شمالی تبریز جزء گسل های قوی و خطرناک کشور است که بارها در طول تاریخ و ماقبل تاریخ شاهد زلزله های 7 ریشتری در آن بوده ایم یک نکته ای هم عرض کنم هر 1 ریشتر افزایش یا کاهش در زلزله حدود 32 بار انرژی را متفاوت می کند.

سیکل تکرار فعال شدن گسل تبریز هر 300 سال یک بار است

تبریزبیدار: سوالی که اینجا مطرح میشود این است که سیکل تکرار زلزله تبریز چه اندازه و بر اساس بررسی های علمی چه زمانی قرار است گسل تبریز دوباره فعال شود؟

اعدادی که گفته شده و می شود علمی ولی غیر قطعی و احتمالی است. حرف هایی که زده می شود فلان روز در تهران زلزله خواهد آمد همگی کذب و دروغ است اما بر اساس پیش بینی های علمی به عنوان نمونه پس زلزله اخیر کرج احتمال زلزله 7 ریشتری در تهران به 50 درصد رسیده است که تا 4 ماه در همین حد است در حالی که قبل از آن این احتمال به اندازه 20 درصد بود. از آنجا که زلزله یک سیکل متناوبی دارد پس بنابر این یک دوره متناوب بر آن مترتب می شود هر چند اعداد آن قطعی نیست بر همین پایه در تهران می گوییم دوره بازگشت و فعال شدن گسل های تهران در حدود 150 سال و در تبریز 300 است که حدود 20 الی 30 سال به این دوره باقی مانده است البته تاکید کنم این به آن معنا نیست که تا 20 الی 30 سال دیگر در تبریز زلزله ای اتفاق نخواهد افتاد. خیر! احتمال دارد فردا، یک ماه دیگر شاید هم همان 30 سال بعد این گسل فعال شود.

در شهری که هزاران ساختمان کوچکتر یا بزرگتر از پلاسکو دارد چند روز لازم است تا آوارهای حاصل از آن جمع شود؟

تبریزبیدار: تجمع شهرسازی در محدوده گسل شمالی تبریز به چه میزان در فعال شدن یا تسریع در روند فعال سازی دوباره گسل تبریز موثر است؟

اثر گذار است اما قابل ملاحظه نیست اما نکته شهرسازی از این بابت مهم است که مسئولین ما باید به این نکته برسند با وجود پیشرفته ترین امکانات اثر گذاری امداد رسانی پسا زلزله بسیار پایین تر از قبل از آن خواهد بود. در حادثه پلاسکو دیدیم امکانات یک کلانشهر جمع شد و تازه بعد از حدود 10 روز توانستند آوراهای این ساختمان را جمع اوری کنند در شهری که هزاران ساختمان کوچکتر یا بزرگتر از پلاسکو دارد چند روز لازم است؟

اگر ساختمانی اصولی ساخته شود مقاومت در برابر زلزله 7 ریشتری چیزی نیست

پس هرکاری می توانیم بکنیم باید قبل زلزله انجام دهیم. اگر ساختمانی اصولی ساخته شده باشد زلزله بسیار قوی 7 ریشتر برای آن چیزی نیست. نگرانی از ساختمان هایی است که اصول مهندسی در آنها رعایت نشده و جان ساکنان این ساختمان ها در خطر است.

امیر ساعدی


کارکرد اصلی حفظ جان انسان در برابر خطرات است/ در زلزله غرب کشور، مسکن های مهر با وجو ریختن نما جان ساکنان را در برابر زلزله نجات داد

در همین زلزله اخیر غرب کشور دیدیم که اسکلت و سازه های اصلی مساکن مهر با وجود خرابی ها در آن مناطق سالم ماند بله شیشه ها و نما فرو ریخت اما خود ساختمان آسیبی ندید و به همین دلیل ساکنان آنها در امان ماندند. یادمان نرود که ساختمان مسکونی برای حفاظت جان انسان ها ساخته می شود نص صریح قانون و آئین نامه 2800 است و با سازه ای مثل بیمارستان که دائم و در هر زمانی باید ایمن باشد تفاوت دارد پس بنابراین در مسکن هایی مثل مهر که این همه بر علیه آن حرف شده شد وقتی اصول رعایت شود کاربری اصلی ساختمان مسکونی که همانا حفاظت از جان انسان هاست صورت می گیرد حال این را تسری به ساختمان هایی که با هزینه بالاتر و بهتر از مسکن مهر ساخته می شود لذا دل مردم را خالی نکنیم راهکار هست باید آئین نامه اجرا شود.

در خصوص استحکام ساختمان های ساخته شده قبل از دهه 80 نگرانی وجود دارد

یک زمانی در سال 67 آئین نامه 2800 طراحی شد برای بهبود کیفیت ساخت سازه ها در کشور، قبل از آن که کلا آئین نامه نداشتیم تعدادی دستور العمل داشتیم ولی از دهه 80 و 90 که ویرایش سوم و چهارم آئین نامه آمد اوضاع کمی متفاوت شد آئین نامه در حال حاضر مترقی است و بر مبنای آئین نامه ساختمانی آمریکاست که به خوبی نحوه اجرا ساختمان در برابر زلزله را تشریح کرده است مبحث 9 و 10 سازه های فولادی و بتنی به خوبی این مشکلات را تبیین و راهکار ارائه داده است، در حوزه اجرا هم نظارت خیلی بهتر شده است نظام مهندسی امروز نظام مهندسی سال 70 نیست ساختمان های دهه 90 و 80 هیچ نگرانی ندارد، نگرانی از ساختمان های دهه 70 به قبل است ساختمان های قبل سال 43 تابوت هستند رسما، ساختمان های ما بین 43 تا 67 هم وضعیت خوبی ندارند بین سالهای 67 تا 80 هم باید بررسی شوند.

میزان حریم گسل در قانون هنوز مشخص نشده است

تبریزبیدار: مقدار قابل توجهی از بافت فرسوده و ناکارآمد تبریز در حاشیه گسل شمالی تبریز قرار دارد، با توجه به اینکه مسئولین شهری در صدد نوسازی و بهسازی این مناطق هستند به عنوان یک کارشناس بفرمایید که آیا ساخت مجدد سازه های ساختمانی در این محدوده ایراد دارد یا خیر؟ چه پیشنهادی در این زمینه دارید؟

ما اجازه اظهار نظر شخصی نداریم و باید بر اساس آئین نامه و به صورت کارشناسی صحبت کنیم و در کشور خصوصا در تهران هم این بحث جزء بحث های به روز است که در حریم گسل اصلی آیا ساخت و ساز مشکل دارد یا خیر؟ ابتدا باید عرض کنم ضعف قانونی که در این زمینه داریم هنوز اندازه حریم گسل اصلی مشخص نشده است، برخی کارشناسان بر این عقیده اند 5 کیلومتر بالا، پایین، چپ راست از خط الراس گسل جز حریم گسل است برخی دیگر بر این عقیده اند که این مقدار 2 کیلومتر است و برخی دیگر بر این باورند که باید به محاسبه و روشهای دیگر این مقدار باید اخذ شود.

ساخت ساختمان های مسکونی در حریم گسل با الزامات مضاعف باید باشد
بر فرض اینکه حریم گسل اصلی را می دانیم، آئین نامه صراحتا می گوید در حریم گسل اصلی ساخت سازهای با درجه اهمیت 1ممنوع است مثل بیمارستان و ساختمان مدیریت بحران، در خصوص بقیه ساختمان ها که سازهای مسکونی در همین درجه قرار میگیرد آئین نامه پیشنهاد می کند که این سازه ها با الزامات مضاعف ساخته شوند.


اگر محدودیت مکانی وجود ندارد انتقال حاشیه نشین های شمالی تبریز به مکان دیگر به صلاح است 

پس بنا براین برای تبریز ابتدا حریم گسل اصلی باید مشخص شود سپس بر اساس آئین نامه ساختمان های درجه 2 و 3 را با الزامات مضاعف در این مناطق بسازیم.

ولی با این وجود اگر محدودیت مکانی وجود ندارد و جاهای دیگه برای ساخت وجود دارد بهتر است به آنجا منتقل شوند.

تبریزبیدار: ممنون از اینکه وقت خود را در اختیار ما قرار دادید.

من هم از شما سپاسگزارم  و امیدوارم موفق باشید.