سرویس : سلامت و خانواده , شنبه ۲۷ خرداد ۱۳۹۶ ۱۱:۲۷:۴۲ شناسه خبر : ۱۰۶۵۸۰۵

چالش های برنامه ریزی اوقات فراغت فرزندان؛

تابستان؛ فرصت فراغت یا بطالت

شرکت در کلاس های تابستانی می تواند موجب تقویت اعتماد به نفس و بهبود روابط اجتماعی کودکان شود. از طرف دیگر انتخاب کلاس ها اگر درست انجام شود، می تواند موجب رشد استعدادها و جهت دهی مثبت به توانایی های دانش آموزان شود.

سرویس سلامت و خانواده تبریزبیدار؛ بتول حیدری 


 سال ها پیش، وقتی دوران درس و مدرسه را سپری می کردیم، تمام هوش و حواس مان به تابستان و تعطیلات بود. تعطیلاتی که جزو بهترین روزهای زندگی ما رقم محسوب می شد و فرصت مناسبی که بعد از اتمام درس ومدرسه در اختیار ما بود تا علاوه بر ثبت نام در برخی کلاسهای هنری، تفریحی و ورزشی اوقات بیشتری برای سپری کردن با خانواده، فامیل ودوستان داشته باشیم. دور هم بودن هایی که ارمغانش آرامش وشور و نشاط بود و تداوم رابطه های گرم را در پی داشت و حسابی خستگی درس ومدرسه را از تنمان خارج می کرد. کلاس هایی هم که ثبت نام می کردیم بر اساس علایق ونیاز هایمان بود تا بتوانیم هنر و صنعتی برای زندگی آینده ی خود ذخیره کنیم. نه چشم و هم چشمی در کار بود و نه فشار و استرس که باید همه ی کلا سها را ثبت نام بکنیم. خلاصه ی امر اینکه ما نسبت به بچه های امروز آرامش بیشتری را در طول تابستان تجربه می کردیم و با استرس کمتری هم از فرصت تابستان برای دور هم بودن بیشتر وهم آموختن فن وهنری استفاده می کردیم.

اما این روزها والدین، خیلی بیش از گذشته، نگران اوقات فراغت فرزندان خود هستند و گاهی با همسایه و اقوام هم در همین زمینه رقابت نیز می کنند که فرزند آن ها فلان کلاس ها را می رود وفلان آموزشگاه ها ثبت نام کرده و هزینه های گزافی هم برای این کلاس ها از طرف والدین پرداخته می شود.

این روزها پدرها و مادرها بنابه دلایل مختلف سعی دارند به اجبار فرزندشان را به کلاس های تابستانی بفرستند اما این بزرگ ترین اشتباه خانواده ها است، چرا که دانش آموز باید در اثر احساس نیاز خودش به این کلاس ها برود. شرکت در کلاس های تابستانی اگر همراه با فشار روانی خانواده باشد، تاثیر نامطلوبی به جا می گذارد.

خانواده می تواند با جملاتی مانند «بهتر نیست برای اوقات فراغت ات برنامه ریزی کنی؟» به حالت پیشنهاد فرزندشان را به این کار ترغیب کند. در واقع خانواده باید نقش راهنمایی و هدایت را ایفا کند، نه تصمیم گیری. از طرف دیگر باید در نظر بگیریم که بچه ها در طول سال تحصیلی فشارهای روانی زیادی را بابت انجام تکالیف مدرسه، امتحانات و رعایت نظم و مقررات مدرسه متحمل می شوند و فشار مضاعف بر آنها واقعا روا نیست.

مساله ای که این جا به ذهن می رسد این هست که واقعا این کلاس ها تا چه حد ضرورت دارند؟ و آیا عاقلانه هست که تمام اوقات فراغت فرزندانمان را پر کنیم از این نوع کلاس ها؟ آنهم بدون در نظر داشتن علایق ونیاز های فرزندانمان.


نکته ای مهم و غیرقابل انکار در این بحث لزرم توجه وبرنامه ریزی برای اوقات فراغت فرزندان و استفاده ی بهینه از این فرصت است. اما باید توجه داشت این مساله به معنای پر کردن تمام وقت فرزند خود با کلاس های تقویتی واجبار به استفاده از این کلاس ها نیست به نظر می رسد باید والدین در این زمینه اطلاعات لازم را دریافت کنند تا بتوانند تصمیم درست در رابطه با مدیریت اوقات فراغت فرزند خود اتخاذ کنند.


در نظر داشتن چند نکته در این مورد به نظر لازم می رسد:

در بحث اوقات فراغت علایق، استعداد ونیاز فرزند خودمان را مد نظر قرار بدهیم کلاس های تابستانی بسیار متنوع اند؛ مانند کلاس های ورزشی، هنری و آموزشی. اینکه فرزند ما دوست دارد در چه رشته ای فعالیت کند، مهم ترین نکته است اما روان شناسان معمولا کلاس های آموزشی و کلاسیک را برای تابستان توصیه نمی کنند، به ویژه برای بچه هایی که فشارهای درسی و انضباطی را تجربه کرده باشند. این دانش آموزان در تابستان نیازمند بازسازی روانی هستند، نه کلاس های سنگین آموزشی که مسوولیت های دیگری را به آنها تحمیل می کند. بهتر است برای آنها کلاس های مفرح و شاد مانند شنا در نظر گرفته شود. البته نوع کلاس باید با توجه به شرایط روانی، سنی و تفاوت های فردی وعلایق فرزندان انتخاب شود.

 

بهترین حالت این است که بچه های مقطع دبستان را در یک کلاس ورزشی یا هنری ثبت نام کنیم و دانش آموزان مقاطع راهنمایی و دبیرستان را در حداقل دو کلاس. به دانش آموزانی که نزدیک کنکور هستند و در طی تابستان کلاس های کنکور را تجربه می کنند، توصیه می شود برای آرام سازی روانی، در یک کلاس تفریحی و ورزشی نیز شرکت کنند.

 

اگر از جنبه منفی کلاس های تابستانی تحمیلی بگذریم، شرکت بچه ها در این کلاس ها مزایای غیرقابل انکاری دارد. بعضی بچه ها ترجیح می دهند که تمام تعطیلات را در خانه و پای تلویزیون و کامپیوتر بگذرانند که این موجب بی تحرکی، انزوای اجتماعی، کسالت و درون گرایی می شود اما همین که بچه ای بداند هفته ای دو روز برای مثال، باید ۹ صبح به کلاس شنا برود، الزام به تحرک و فعالیت را احساس می کند.

 

شرکت در کلاس های تابستانی می تواند موجب تقویت اعتماد به نفس و بهبود روابط اجتماعی کودکان شود. از طرف دیگر انتخاب کلاس ها اگر درست انجام شود، می تواند موجب رشد استعدادها و جهت دهی مثبت به توانایی های دانش آموزان شود.

 

نکته ی بعدی در پرهیز از چشم و هم چشمی ها در استفاده از این کلاس هاست. برخی از خانواده ها ثبت نام فرزندشان در کلاس های زیاد را وسیله ای برای تفاخر وچشم و هم چشمی قرار می دهند این نکته را باید مد نظر قرار داد این مساله جدای از بار روانی سنگینی که به فرزند منتقل می کند و علاقه ی او را در استفاده از این کلاس ها کاهش می دهد در خیلی از موارد با افزایش تعداد کلاس ها باعث کاهش باروری این کلاس ها نیز می شود.

 

بحث بعدی در باره هزینه هایی گزافی است که والدین پرداخت می کنند : باید در نظر داشت که فراغت لزوما یک پدیده گران قیمت نیست. این نیست که مثلا فرزندمان را در فلان کلاس با کلی خرج ثبت نام کنیم حتما نتیجه ی بهتری خواهد داشت. لزوم استفاد ی بهینه از اوقات فراغت پرداخت هزینه های زیاد نیست . اگر توان اقتصادی خانواده در خیلی مواقع اجازه ی استفاده از این کلاس ها را به فرزندشان نمی دهد این به معنای عدم استفاده ی بهینه از این اوقات نیست. کارهای خیلی ارزان و ساده ای هم می شود انجام داد. مثلا جمع آوری مجموعه تمبر، انجام بازی های خانوادگی مثل دبرنا، چیدن پازل های هزار تکه ای،.. متاسفانه ما فرزندان مان را برای این عادت های زیبا تربیت نکرده ایم و این کوتاهی از طرف خانواده از یک طرف و کوتاهی از طرف جامعه از طرف دیگر مشکلات زیادی را به وجود خواهد آورد.

 

ما از این فرصت های تعطیل می توانیم برای با هم بودن و دادن آموزش ها ومهارت های زندگی اجتماعی استفاده کنیم خیلی از بازی های بومی ومحلی ما که فراموش شده را به فرزندان خودمان آموزش دهیم. البته در این شرایط زندگی آپارتمان نشینی چندان هم بد نیست که با سایر همسایه ها برنامه ریزی کنیم و برای عصرهای تابستانی برنامه های خانوادگی ترتیب دهیم؛ مثلا دور هم جمع بشویم وبازهای گروهی انجام دهیم و در کنار یکدیگر اوقات خوشی را سپری کنیم.

 

نکته ی آخر اینکه درست است که لزوم بهره گیری صحیح از اوقات فراغت ضروری می نماید اما این به معنای آن نیست، که فرزند ما زیر بار سنگین کلاس های تابستانی بدون علاقه و نیاز برود و استرس وفشار زیادی به او تحمیل شود. در نظر گرفتن این نکته لازم است که ما نیاز وعلاقه ی فرزندمان را در نظر بگیریم و در راستای آن ها برنامه ریزی کنیم واجازه بدهیم فرزندمان با فراغت و آرامش بیشتری ازدوران کودکی ونوجوانی خود استفاده کند. ازفرصت بچگی وبازی کردن خود استفاده کند تا بتوا در آینده در مقابل فشارهای روانی که به آن ها تحمیل می شود قدرت تحمل بالایی داشته باشند.