فرار از خانه آغاز بی خانمانی وبی پناهی؛

روز های تلخی که با فرار از خانه سر می رسد

یافته‌های محققان حاکی از آن است که در صورت ایجاد تنش، دگرگونی و سردی روابط بین اعضای خانواده و ارضاء نشدن نیازهای نوجوانان، ممکن است آنها به رفتارهای نابهنجار از آن جمله فرار دست زنند.

به گزارش تبریز بیدار،فرار، آغاز بى خانمانى و بى پناهى است و همین امر، زمینه ارتکاب بسیارى از جرایم را فراهم مى کند.دختران فراری، به دخترانی گفته می‌شود که به دلایل مختلفی از خانه و خانواده شان فرار می‌کنند و به جامعه پناه می‌برند.به گفته ی مدیر کل دفتر آسیب‌های اجتماعی در ایران حدود ۸۰ درصددختران در ۲۴ ساعت اول بعد از فرار مورد تجاوز جنسی قرار می‌گیرند.

در سال‌های اخیر، پدیده «دختران فراری» به معضلی اجتماعی در ایران تبدیل شده است.در کشورهای اروپایی و آمریکا دخترانی که به هر دلیلی از خانه‌هایشان فرار می‌کنند، به طور اتوماتیک تحت حمایت بنیادهای حمایتی دولتی و نیکوکاری درمی آیند و به مکانهایی امن زیر نظر روانکاوان و متخصصان حمایت از زنان منتقل می‌شوند اما در ایران به خاطر جرم بودن اصل قضیه دخترانی که جایی برای پناه بردن ندارند، اکثرا به افراد غریبه متوسل می‌شوند که در اکثر این موارد مورد تجاوزات پی در پی قرار می‌گیرند و نهایتا جذب باندهای فساد داخلی و یا خارجی می‌شوند و با این شرایط در صورت دستگیری این دختران در بعضی موارد به زندان افتاده و در مواردی هم توسط مقامات قضایی به خانواده‌هایی که به دلایلی ازآن فراری شده اند، بازگردانده می‌شوند.

 به اعتقاد بسیارى از صاحب نظران، با توجه به وضع فرهنگى و اجتماعى ایران، پدیده دختران فرارى، نوعى انحراف اجتماعى است.  دختران فرارى کسانى هستند که به دلایل مختلف و در اثر فشارهاى ناشى از شرایط سخت زندگى، غالبا به‌رغم میل باطنى اقدام به ترک خانه و کاشانه خود کرده و از کانون خانواده جدا مى‌شوند و عموما در شهرى دیگر بدون داشتن مأمنى مناسب و خانه‌اى دایمى ساکن مى‌شوند. این گروه دختران عموما به دلایلى نظیر فقر، خشونت، محدودیت‌هاى غیرمنطقى، آزار دیدگى، رها شدن از سوى اطرافیان به‌خصوص خانواده و… روى به خیابان‌ها مى‌آورند و اکثریت آنها به تدریج به دلیل امرارمعاش و همچنین نداشتن سرپناه به کارهایی خلاف هنجارهای اجتماعی روی می‌آورند. این دختران که عاطفه خانوادگى را لمس نکرده اند، زمانى که در بیرون از خانه، محبت هاى کاذبى آنان را دعوت به یافتن عشق مى کنند، سرا پا تسلیم و بدون تأمل خود را در دامن عشق هاى زودگذر و دروغین مى اندازند و از خانه گریزان مى شوند.

یافته‌های محققان حاکی از آن است که در صورت ایجاد تنش، دگرگونی و سردی روابط بین اعضای خانواده و ارضاء نشدن نیازهای نوجوانان، ممکن است آنها به رفتارهای نابهنجار از آن جمله فرار دست زنند. فرار نوجوانان یکی از مهم ترین آسیب‌های اجتماعی تلقی می‌شود ضمن آنکه انواع سوء‌استفاده‌های جنسی، جسمی و هیجانی در بین دختران فراری مشاهده می‌شود.

آمار دقیقی از دختران فراری در دست نیست


طبق آمار سازمان جهانی بهداشت سالیانه یک میلیون نوجوان ۱۳ تا ۱۹ ساله از خانه‌هایشان فرار می‌کنند که دختران حدود ۷۵ درصد آنها را تشکیل می‌دهند. متأسفانه در کشور ما آمار چندان دقیقی از تعداد دختران فراری وجود ندارد.

خانواده به عنوان اولین فضایی که هر فرد در آن رشد کرده و بالغ می‌شود، نقش مهمی در فرآیند زندگی هر شخص بازی می‌کند. بی دلیل نیست که خانواده را سنگ بنای جامعه دانسته‌اند. زمانی که محیط خانه سرشار از نفرت می‌شود، یکی از گزینه‌هایی که به ذهن فرد خطور می‌کند رهایی از آن محیط است. 

نتایج تحقیقات  نشان داده است که دختران فراری عموماً دو نوع انگیزه برای فرار دارند: فرار به منظور رسیدن به چیزی که اکنون در محیط خانواده از آن محرومند، نظیر استقلال و آزادی در روابط،  فرار به منظور رهایی از محیط پرتشنج و ناآرامی و متعارض خانواده.

 فرار دختران از خانه بازتاب و اعتراض به شرایط غیرقابل تحمل حاکم بر خانواده آنهاست. 

در مجموع شاید بتوان گفت فرار دختران از خانه به گونه‌ای بازتاب و اعتراض به شرایط غیرقابل تحمل حاکم بر خانواده آنهاست. 
یک روان شناس در مورد دختران فرارى مى گوید: یک دختر جوان وقتى به خاطر انگیزه خاص خود که در شاخه هاى مختلفى مى توان آن را مورد نقد قرار داد، از خانه خارج مى شود، براى رفع نخستین مشکل خود که یافتن سرپناهى است با کوچک ترین مهرورزى از سوى شکارچیان جامعه، به آنان اعتماد مى کند و جذب باندهاى فساد مى شوند

عوامل فرار دختران


آرزوهاى بلند
یکى از عوامل فرار دختران، بلند پروازى و آرزوهاى رؤیایى آن ها مى باشد. وضعیت نامساعد اقتصادى پدر، سرکوفت هاى خانواده و خواستگارهاى کارگر و مکانیک و… . این گروه به خاطر خلاصى از دنیاى سیاه و خشن فعلى و ورود به بهشت آرزوها از خانه فرار مى کنند.

فرار یک کار تفننى

بعضى از دختران فرار را فقط یک کار تفننى مى دانند، با این که در خانه و محیط اطراف خود مشکل حادى هم ندارند که آنها را مجبور به فرار کند ولى فقط به خاطر این که چند روز دنیا را خوش باشند، فکر فرار از خانه به سرشان مى زند.

 مشکلات تحصیلى و میل به استقلال طلبى

بخش دیگرى از دختران فرارى از نعمت خانواده و والدین عاطفى بر خوردارند، اما به خاطر شکست در تحصیلات و ناتوانى در ادامه تحصیل، تحقیر معلمان و فشارهاى بى مورد والدین به خیابان ها پناه مى آورند اما بر اساس تحقیقاتى که بر روى دختران فرارى دستگیر شده بهزیستى و کانون اصلاح و تربیت صورت گرفته، میل به استقلال طلبى، مهم ترین علت فرار دختران و پسران از خانه است.

اعتیاد به مواد مخدر

بر اساس مطالعات صورت گرفته، استفاده از مواد مخدر و به طور کلى رخنه مواد افیونى در کانون خانواده تأثیر قابل ملاحظه اى در فرار دختران جوان و نوجوان از خانه دارد. آمارها نشان مى دهند، ۵/۵۷ درصد از دختران فرارى داراى پدرانى معتاد بوده اند که این تعداد در مقایسه با دختران عادى حدود هشت برابر بیش تر است.

از سوى دیگر، مصرف مواد مخدر توسط این گروه از دختران عامل محرکى در ایجاد انگیزه ترک خانه و فرار است. بررسى ها نشان مى دهند، قریب به ۴۵ درصد از دختران فرارى و زنان خیابانى قبل از فرار از خانه مبادرت به استعمال مواد مخدر و دخانیات مى کردند. این در حالى است که تنها ۵/۷ درصد از دختران عادى اقدام به مصرف مواد مخدر و دخانیات کرده بودند.

خشونت خانوادگى

 از دیگر مؤلفه هاى بروز پدیده دختران فرارى، قرار گرفتن در معرض خشونت هاى روحى، جسمى و جنسى است. شمار قابل توجهى از دختران به علت بدرفتارى، بى توجهى، کم توجهى و در نهایت ضرب و جرح از سوى والدین و سایر اعضاى خانواده نظیر: نامادرى، ناپدرى، برادر بزرگ تر و حتى در برخى موارد از سوى اقوام و آشنایان از خانه گرایزان شده و اقدام به فرار مى کنند.

فقر و مشکلات معیشتى

 در میان علل و عوامل بروز پدیده دختران فرارى و زنان خیابانى، عامل فقر و مشکلات معیشتى و اقتصادى از جایگاه ویژه اى برخوردار است. عدم بضاعت مالى مکفى خانواده ها و ناتوانى در پاسخ گویى به نیازهاى طبیعى و ضرورى مانند: فراهم ساختن امکان ادامه تحصیل، تأمین پوشاک مناسب و… زمینه ساز بروز دل زدگى، سرخوردگى، ناراحتى هاى روحى، دل مشغولى، افسردگى و انزواطلبى را در این دختران فراهم مى سازد.

این امر موجب مى شود تا این دختران براى التیام ناراحتى هاى ناشى از مشکلات خود، مستقیم و یا غیرمستقیم، به اقداماتى دست بزنند و خود درصدد حل این مشکل برآیند و در نتیجه، بسیارى از این افراد براى رهایى از بند گرفتارى ها اقدام به فرار از خانه مى کنند. این اقدام آغاز بسیارى از انحرافات و افتادن به دامن بسیارى از آسیب هاى فردى و اجتماعى است.

فقر فرهنگی

از عوامل مهم که ناشى از فقر فرهنگى مى باشد و موجب بروز پدیده دختران فرارى مى شود، محدودیت بیش از حد مى باشد. در این نوع شیوه تربیتى، فرزندان از آزادى و اختیار لازم، متناسب با سن و شرایط خویش محرومند و باید نظر والدین را بدون آگاهى از علت آن انجام دهند و حق اظهار نظر، دخالت یا تصمیم گیرى ندارند. براى نمونه، نمى توانند درباره زندگى آینده خویش تصمیم بگیرند و باید تن به ازدواج هاى اجبارى دهند.

همان گونه که عدم توجه به نیازهاى عاطفى فرزندان مى تواند عامل فرار آنان از کانون خانواده باشد، توجه بیش از حد متعارف و در اختیار بودن امکانات زیاد هم مى تواند زمینه مسایلى چون فرار از خانه را ایجاد نماید.

مصاحبت با دوستان ناباب

در میان دختران فرارى افرادى هستند که پاک و معصوم بوده و مشکل حادى ندارند که مجبور شدند از خانه فرار کنند، اما رفاقت با دختران ناباب در مدرسه یا پارک و یا هر جاى دیگر آن ها را به انحراف سوق داده و در مواردى به تباهى مى کشاند.

فریب دختران از راههاى مختلف

جوان امروز در این شرایط با مشکل بحران هویت، کاهش پاى بندى به ارزش هاى دینى و اجتماعى و شکاف نسلى بین خود و والدینش مواجه است. گاه آنچه که اجتماع به طور عملى به او مى آموزد با ارزش هاى خانوادگى سنخیتى ندارد و حتى در تناقض آشکار مى باشد و همین امر شخصیت او را دچار دوگانگى مى نماید. در چنین شرایطى است که دختران با اندک محبت هاى کاذب افراد جامعه فریب خورده و جذب شبکه هاى فساد مى شوند و از خانه و کاشانه خود فرار کرده و آواره مى شوند. 

رسانه های جمعی وماهواره با رواج بی بند وباری اخلاقی عامل مهمی در فرار دختران از خانه هستند

 رسانه هاى دیدارى و شنیدارى و مکتوب از جمله مؤلفه هاى در خور توجه در ایجاد انگیزه فرار دختران نوجوان و جوان از خانه و حتى نقش آموزشى منفى و تخدیرکننده در جهت دادن به این فرار و نحوه و شیوه این عمل به شمار مى رود. پخش شمار قابل ملاحظه اى سریال هاى تلویزیونى، از صدا و سیما و یا از طریق شبکه هاى ماهواره اى خارجى، با مضامین زندگى هاى مجردگونه غربى توأم با جذابیت، نشاط، رفاه، موفقیت و به طور کلى با تصویرسازى مثبت از این نوع زندگى هاى از هم گسیخته، نقش مؤثرى در تقویت انگیزه گریز از قید و بندهاى خانوادگى و فرار از خانه را ایفا کرده است. 
نقش رسانه هاى جمعى به ویژه ماهواره و اینترنت در رواج بى بند و بارى اخلاقى، مقابله با هنجارهاى اجتماعى، عدم پاى بندى مذهبى و بلوغ زودرس نوجوانان در مسائل جنسى حائز اهمیت است.

دکتر مصطفوی، روانشناس درباره عوامل فرار دختران از خانه توضیح می دهد: شاید بتوان به جرات گفت ناسازگاری والدین علت اصلی فرار دختران است. طبق بررسی هایی که انجام شده ۵/۱۹ درصد ناسازگاری با والدین، ۱۶ درصد اغفال، ۱۳ درصد عدم امنیت در خانواده، ۱۵ درصد وضعیت اقتصادی، ۵/۱۲ درصد طلاق، ۷ درصد گرایش به مسایل انحرافی، ۵/۱۲ درصد ازدواج های ناموفق، ۳/۲ درصد اعتیاد و ۵ درصد مشکلات روانی عامل فرار دختران بوده است. همچنین تحقیقات نشان می دهد که ۳۵ درصد دختران فراری سابقه اعتیاد به مواد مخدر چون هروئین و تریاک را دارند. 

۱۲ مورد فرار از خانه در سال ۹۴ در آذربایجان شرقی

مدیرکل بهزیستی آذربایجان شرقی در گردهمایی پیشگیری از سوء رفتار با کودکان گفت:در سال جاری ۱۲ مورد فرار دختران از خانه اتفاق افتاده این درحالی است که در شش ماهه سال گذشته تنها ۶ مورد فرار از خانه گزارش شده بود.

چه باید کرد:

 از جمله راهکارهای پیشگیرانه از اقدام مجدد دختران از خانه است. ایجاد محیط امن و سالم از لحاظ عاطفی و جسمانی، گوش دادن به صحبت‌های فرزندان، فراهم آوردن فرصت‌های مناسب برای فرزندان جهت یادگیری، تصمیم‌گیری‌های مثبت و سازنده، حمایت فرزندان در زمان احساس تنهایی، پرهیز از انتقاد بیش از حد و تمسخر و تنبیه، تشویق فرزند در کسب موفقیت و صداقت در گفت‌وگو با فرزند از راهکارهای پیش روی خانواده‌ها برای جلوگیری از فرار دختران است.

داشتن یک هدف مشخص در زندگی و پایبندی به سنتها و ارزشهای دینی و اجتماعی می تواند در بالا بردن درک و فهم نوجوانان در تحمل و یا تغییر شرایط نامطلوب به شیوه درست راهگشا باشد، بطوری که آنان دیگر فرار را به عنوان بهترین و ساده ترین راه انتخاب نکرده و پیش از هر تصمیمی عواقب شوم این اقدام را در نظر بگیرند.

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.