تلگرام
کانال تبریزبیدار در تلگرام
دنبال کنید
سرویس : فرهنگی و اجتماعی , چهارشنبه ۲۹ فروردین ۱۳۹۷ ۱۰:۳۵:۳۰ شناسه خبر : ۱۰۷۱۰۴۷

یادداشت؛

مسجد کبود ، میراث نسل ها

نجفقلی خان دنبلی پس از زلزله مهیب سال 1193 هجری قمری ، بارویی بر گرد شهر تبریز احداث کرده بود که هشت درب یا دوازه داشت .مسجد کبود که مشرف بر یکی از شاهراههای ارتباطی تبریز با شرق و مرکز ایران قرار داشت ، از طریق دورازه ای بنام "خیابان "به درون باروی جدید تبریز راه می یافت.

یادداشت میهمان تبریزبیدار؛  مهدی بزار دستفروش


29  فروردین ماه برابر است با 18 آوریل و روز جهانی بناها و محوطه های تاریخی ، شورای بین المللی بناها و محوطه‌های تاریخی (ایکوموس) معمولا برای هرسال شعاری را تعیین و اعلام می کند و در راستای این شعار فعالیتهایی را در زمینه بناها و محوطه های تاریخی در سطح بین المللی برنامه ریزی و اجرایی می نماید ، ایکوموس برای سال 2018 نیز  شعار " میراث نسل ها " را انتخاب کرده است و بر این اساس نوشتار حاضر به بررسی اجمالی یکی از مواریث ارزشمند تاریخی و فرهنگی از زاویه ای متفاوت می پردازد ، میراثی که از نسلهای گذشته به ما رسیده و امانتی است در دست نسل حاضر برای انتقال به نسل های آینده ، مظفریه ، مسجد کبود و فیروزه جهان اسلام نامهایی است که در پرتو شکوه بی بدیل این اثر به آن داده شده است.

تابلوی نقاشی رنگ و روغن مسجد کبود،اثر جولز جوزف آگوستین لورنس که در سال 1872 میلادی توسط این هنرمند فرانسوی نقاشی شده و هم اینک در موزه فابر مون پلیه در کشور فرانسه نگهداری می شود  .

 لورنس خالق این اثر از نقاشان فرانسوی سده ۱۹ میلادی، متولد 28 ژوییه 1825 در کرپانتره فرانسه و دانش آموخته  دانشسرای عالی ملی هنرهای زیبای پاریس است که چند نقاشی از آثار تاریخی ایران را در مجموعه کار های خود دارد.

این تابلو به سال 1872میلادی توسط وی نقاشی شده و مسجد کبود را در سالهای پس از زلزله ویرانگر سال  1193هجری قمری  نشان می دهد. دوره ای که لورنس به ایران سفر کرده مقارن است با روزگار سلطنت محمد شاه قاجار و روزگار ولیعهدی ناصرالدین میرزا در دارالسلطنه تبریز ، لورنس در این نقاشی مسجد کبود را در یک روز زمستانی به تصویر کشیده ، آثار وبقایای مسجد و محوطه پیرامونی آن با برف پوشیده شده و کاروانی از شتران در  مقابل آن دیده می شود و که عزم حرکت به سمت شرق را دارد.

می  دانیم که نجفقلی خان دنبلی پس از زلزله مهیب سال 1193 هجری قمری ، بارویی بر گرد شهر تبریز احداث کرده بود که هشت درب یا دوازه داشت .مسجد کبود که مشرف بر یکی از  شاهراههای ارتباطی تبریز با شرق و مرکز ایران قرار داشت ، از طریق دورازه ای بنام "خیابان "به درون باروی جدید تبریز راه می یافت.

مسیری که برخی محققان آن را یکی از شاخه های جاده تاریخی موسوم به "جاده ابریشم " می دانند ،گذرگاهی که در سالهای بعدی عنوان اولین خیابان تبریز نیز بدان اطلاق گردید ، این خیابان پس از احداث خیابان فعلی امام خمینی ، که از جنوب مسجد کبود عبور می کند اندکی از رونق افتاد  و به " کهنه خیابان" مشهور گردید ، کهنه خیابان از مقابل مسجد کریم خان تا بازارچه ای موسوم به "رهلی بازار" یا بازارچه رنگچی  در پشت دروازه خیابان امتداد می یافت و تا قبل از احداث میدان فعلی شهید بهشتی و تاسیسات تجاری پیرامونی آن صنوف مختلفی در این خیابان فعال بودند.

مسجد کبود تبریز، این میراث ارزشمند نسلها  تقریبا به همان ترتیبی که لورنس در تابلوی خود به تصویر کشیده تا سال 1308 شمسی برجای ماند بود،  تا آنکه  در این سال به همت محمدعلی خان تربیت ، رئیس بلدیه تبریز آثار بجای مانده از این بنای تاریخی عظیم و محوطه آن بصورت نسبی سامان داده شد و دوسال بعد مسجد درفهرست آثار ملی کشور به ثبت رسید . در سالهای 1318 و 1319 تعمیراتی در طاق سردر شمالی آن اجرا شد و  از سال 1327 تا 1329 با مساعدت زنده یاد سید محمد تقی مصطفوی رئیس وقت اداره کل باستانشناسی کشور مبالغی جهت مرمت این بنای تاریخی تخصیص یافت که تحت نظارت شادروان اسماعیل دیباج و توسط زنده یاد حاج ابوالقاسم معمار قدم های موثری در راستای احیای آن برداشته شد و طاقنماهای مسجد تا ساقه گنبد ترمیم گردید و در ادامه با احداث گنبد آجری مسجد کبود توسط معمار شهر تبریزی استاد رضا معماران بنام ، در دهه 50  مسجدکبود تبریز حیاتی دوباره یافت

نظرات

بایراق
IR

سلام-حریم قانونی تصویب شده در آثار باستانی نبایست نقض می شد که در تبریز حریم و دورنمای آپار باستانی این شهر به علت عدم آزاد سازی و یا ساخت وسازهای نزدیک و حتی در جوار ومحوطه باستانی و با استفاده از لودر وبلدذر نقض شده در محوطه ارک مسجد کبود قلعه رشیدیه مسجد اوستاد شاگر مسجد حسن پاشا مسجد صفر علی خان