تبریزبیدار
یکشنبه ۵ اسفند ۱۳۹۷ ۱۵:۱۳:۱۸ شناسه خبر : ۱۰۷۴۰۲۹

بررسی چالش های صنعت قالیبافی تبریز در گفتگوی تفصیلی با چهره ماندگار فرش استان؛

روفه گر: اگر تحریم ها هم برداشته شود، فرش تبریز خریداری نخواهد داشت / تبدیل کارگاه های تولیدی به خاکستر

محمود روفه گر حق تولید کننده فرش که در سال 90 بعنوان چهره ماندگار فرش استان شناخته شده، در گفتگوی تفصیلی با تبریزبیدار به مشکلات قالیبافان در موضوعات مختلف پرداخته است.

سرویس اقتصادی تبریز بیدار؛

یکی از مهمترین صنایع دستی شهر تبریز قالیبافی است و در این زمینه شهرت جهانی دارد و به عنوان شهر جهانی بافت فرش شهره دارد که بسیاری از فرش‌های این شهر زینت‌بخش موزه‌های معتبر جهان هستند.

شهر تبریز اولین مرکز قالیبافی در کشور ایران است که همواره قطب مهم تولید فرش بوده است. این صنعت همواره به در دو نوع تک بافی و کارگاهی تولید شده و هر کدام چالش های خاص خود را داشته است.

Image title


محمود روفه گر حق مدرس، محقق، کارشناس فنی و تولید کننده فرش می باشد که در  داير کردن کارگاه های فرش فعالیت های چشمگیری داشته است. وی که در سال 90 بعنوان چهره ماندگار فرش استان شناخته شده، در گفتگوی تفصیلی با تبریزبیدار به مشکلات قالیبافان در موضوعات مختلف پرداخته است.

تک بافی فقط در روستا جواب می‌دهد

تبریزبیدار:  چالش های قالیبافی بصورت تک بافی و کارگاهی را چه می دانید؟

من اصلا نمی توانم بافت فرش را به صورت تک بافی تعریف کنم. این را باید توجه کنیم که تک بافی فرش فقط در روستاها جواب می‌دهد. فرش شهری به صورت جمع بافی قابل تعریف است. از قدیم هم اینطور بوده است.شما نگاه کنید اوج شکوفایی فرش ایران همواره در کارگاه ها اتفاق افتاده است.کارگاه را باید محل تجمیع مهارت های عالی اجرای بافت، تعریف کنیم. چون که همواره کارگاه به صورت نگرش پایدار به وجود می‌آید. چون یک فرد سرمایه می‌آورد و این سرمایه فردی چیزی نیست که متغیر باشد. زمانی که یک فرد کارگاهی را ایجاد می‌کند ما باید از آن فرد سرمایه گذار حمایت کنیم. برای اینکه قصد سرمایه گذاری پایدار را دارد.

این را بخاطر بسپارید که تولیدات کارگاهی همواره هوشمندانه و علمی می‌باشد و دارای پایه های معلوماتی است. در نتیجه زمانی که این آیتم ها در یک کارگاه اتفاق افتاد، کیفیت محصول این کارگاه بالا خواهد بود. از قدیم الایام تا به امروز اینگونه بوده است. حتی اگر به فرش های موجود در بازار توجه کنیم، مشاهده خواهیم کرد که فرش های کارگاهی از لحاظ کیفیت بهتر است. مهمترین دلیل این کیفیت بالا، آگاهی و مطلع بودن فرد سرمایه گذار نسبت به بازار فرش است و این فرد اشرافیت کاملی نسبت به تقاضای بازار دارد. بنابراین براساس این اشرافیت، بهترین طراحی،ابزار و‌ مواد اولیه را تهیه می‌کند که این اتفاق هرگز در بافت های تکی به وجود نمی آید. چون اولا سرمایه تک بافی ضعیف بوده و توان فکری مهارتی افراد ضعیف است و هیچ گونه در جامعه منبعی نیست که فرد از آنها کمک بگیرد و فرش خانگی خود را از نظر مادی و معنوی اداره کند.

تک بافی و دلالی دو لبه یک تیغ هستند

در تک بافی فرد  با اندک سرمایه ای که در داخل خانه و روی تولید فرش پیاده کرده است شاید در اوایل بتواند مخارج‌ و هزینه های خانه و فرش را تقبل کند اما رفته رفته این توان کاهش یافته و در نتیجه باعث می‌شود یا فرش را نیمه کاره رها کرده و بفروشد و یا در صورت اتمام فرش، آن را با قیمت ناچیز می‌فروشد. من اعتقاد دارم که تک بافی و دلالی بازار دو لبه یک تیغ هستند.تک بافی دلالی را به وجود می‌آورد. بخاطر اینکه فرد خودش نمی‌تواند تک بافی را ادامه دهد و کار ناقص می‌ماند و در نتیجه در بازار دست دلالان می‌افتد.

امنیت شغلی و پایداری قالیبافی باید در کارگاه ها تعریف شود

وام ها و بیمه های تک‌بافی با شکست مواجه شده

باید از همان ابتدا روی تولیدات کارگاهی متمرکز می‌شدیم، و از کارگاه ها با تمام توان حمایت می‌کردیم. امروز شما می‌بینید در بحث بیمه قالیبافان بخاطر عدم وجود پایداری در تک بافی، این قدر کلیشه ای شده است. ما هرگز نمی‌توانیم در قالیبافی، تک بافی را بعنوان شغل پایدار تعریف کنیم. امنیت شغلی و پایداری قالیبافی باید در کارگاه ها تعریف شود. وقتی یک فرد بعنوان بافنده وارد یک کارگاه شد، شغل آن فرد پایدار است. به دلیل عدم مدیریت خوب در بحث کارگاهی،مهلک ترین ضربات به صنعت فرش زده شد و با عدم حمایت از کارگاه ها و دادن تمام امکانات به تک بافی ها، و ناپایداری تک بافی ها، با شکست مواجه شدند. با اطمینان می‌گویم که وام ها و بیمه های تک‌بافی همگی با شکست مواجه شده است. یعنی وقنی که از ۱۲۶ هزار نفر تک باف، تنها ۴۰ هزار نفر باقی مانده باشد، این یعنی شکست.

تبریزبیدار: چگونه می‌توان از ظرفیت های موجود در کارگاه های قالیبافی به نفع محرومین و اشتغالزایی آنها استفاده کرد؟

همانطور که مطلع هستید، اکثر قالیبافان از قشر ضعیف و آسیب پذیر جامعه هستند. باید نهادهای حمایتی همچون کمیته امداد  و... افراد آسیب پذیر را با آموزش های فنی و حرفه ای، با اتحادیه های قالیبافان  تعامل داشته باشد که به درستی تعریف نشده است. رکن اول قالیبافی،نیروی مولد ماهر است. در حال حاضر این نیروها در اختیار نهادهای حمایتی وجود دارد. 

هیچ گاه نتوانستیم در تولید فرش به روز شویم

تبریزبیدار: علاوه بر مشکلاتی که در بحث تک‌بافی اشاره کردید، آیا موانع دیگری نیز در مسیر تولید و فروش فرش تبریز در بازار وجود دارد؟

بدلیل داشتن نگاه سنتی، هیچگاه نتوانسته ایم به روز باشیم. الان دنیا از ما نمی خواهد که حتما فرش مهربان را با همان طرح و نقشه شلوغ ببافیم. علت این است که چون در دهه پنجاه ایران در بحث قالیبافی بی رقیب بود، و عملا ما دیکته می‌کردیم که کدام طرح را بخرند و چون رقیب و طرح دیگری وجود نداشت، مجبور بودند آن طرح ما را خریداری کنند، اما الان اوضاع فرق کرده است و ما رقبای قدری مانند هندوستان، پاکستان، افغانستان، چین و... داریم.

کشورهای تولید کننده فرش، برخلاف ما دنبال «به به» شنیدن نیستند

بازار داخلی فرش ما گیج است

علت قدرت گرفتن این کشورها، نگاه هوشمندانه آنها به فرش است‌ و چشمشان به دهان مشتری است.  فرش خود را صرفا جهت انتقاد مشتریان به نمایش می‌گذارند و نه برای «به به» گفتن مشتری ها، ولی ما این کار را انجام نمی‌دهیم. ما فقط می‌خواهیم از کارمان خوششان بیاید، در حالی که باید طبق نظر مشتری اثر تولید کنیم. حتی اگر مشتری بگوید که فرش را فقط با یک رنگ فرش ببافیم، باید این کار را انجام دهیم. 

اگر تحریم ها هم برداشته شود، فرش تبریز خریداری نخواهد داشت

ما الان هر فرشی را که می فروشیم، در بازار داخلی صورت می گیرد. بازار داخلی ما گیج است. چون که یک سری تعریف هایی در بازار داخلی وجود دارد که فاقد اساس هستند و ما نیز بر اساس این تعریف ها اثر تولید می‌کنیم. اگر یک روز پرده های تحریم برداشته شود و ما بخواهیم به اروپا فرش صادر کنیم، این فرش تبریز ۷۰ رج و ۸۰  رج فعلی خریداری نخواهد داشت. چون بازار دنیا خواهان فرش های ارزان ۲۰ یا ۳۰ رج هستند، لذا باید اصول فرشبافی خود را تغییر داده و با دنیا هماهنگ باشیم.

مسئولین تخصصی در فرش ندارند و حرکت معکوسی در حمایت کردن دارند

تبدیل کارگاه های تولیدی به خاکستر

تبریزبیدار: چقدر در داخل اهتمامی برای ایجاد این هماهنگی و بروزرسانی وجود دارد؟

تلاش بخش خصوصی خوب است چون وقتی یک فرد سرمایه خود را می‌گذارد، طبیعتا خواهان اثر خوبی است و کاملا حواسش جمع است که چه کار می‌کند. به اعتقاد من اگر حرکتی هم انجام شده، از طرف بخش خصوصی بوده است. اما مسئولین به دلیل اینکه تخصصی در این حوزه ندارد، چندان اتفاق خاصی نیفتاده است، در بحث حمایت و تسهیلات نیز مانند گذشته برعکس حرکت می‌کنند. الان چرا کارگاه های تولیدی تبدیل به خاکستر شده اند؟ همان مسئولانی که بعنوان ارگان های ذی‌ربط و متولی فرش هستند، باید روز عزا می‌گرفتند و جلوی این اتفاق را می‌گرفتند اما آن زمان سرشان مشغول بیمه تک بافی بود. باید آمار واطلاعات ریزش و تقلیل نیرو های یک کارگاه باید در اختیار اتحادیه قالیبافان قرار می‌گرفت و اتحادیه نیز در کارگاه حضور می‌یافت و به مشکلات کارگاه ها رسیدگی می‌کرد.

نتیجه اقدامات مدعیان فرش، ویرانه هایی از کارگاه های تبریز بود

همه می‌دانیم که با دادن وام ۲ میلیونی هیچ فرشی بافته نمی‌شود. اما معلوم نیست چرا آن وام ها را می‌دادند. در حالی که یک تولید کننده انبوه با مشکلات دست و پنجه نرم می‌کند و نمی‌داند چه کار کند. این مشکلات را کسانی به وجود آوردند که امروز ادعا می کنند که مسئول ذی ربط فرش هستند. نتیجه اقدامات این افراد خرابه ها و ویرانه هایی از کارگاه های فرش تبریز است.

تبریزبیدار: از بیمه قالیبافی صحبت کردید. بفرمایید بخش خصوصی در بحث بیمه بافندگی چه قدم هایی برداشته است؟

شما اگر به پرونده های اداره کار نگاه کنید، ملاحظه می‌کنید که چه تعداد از کارگاه داران بخش خصوصی به بیمه جریمه داده اند. در زمان خود  باید از آنها حمایت می‌کردیم که این اتفاقات نیفتد.

گفتگو: صابر عیسی پور

تنظیم: حمید وظیفه