یادداشت میهمان تبریزبیدار؛ شیرین ولی پوری
کاهش بارش، خشکسالی و بهرهبرداری بیش از حد از آبهای زیرزمینی، بحران این روزهای خشکسالی را جدیتر کرده و دسترسی به آبهای زیرزمینی را سختتر. اکنون سرانه آب شیرین برای هر نفر در سال ۱۳۰۰ متر مکعب است. طبق آخرین آمار وزارت نیرو، با توجه به بارشهای پنج ساله گذشته، سرانه آب کشور به کمتر از هزار متر مکعب خواهد رسید و این نشان از بحرانی بزرگ دارد.
و اولین آثاربحران رادر روستاهامی توان دید.روستاها یکی پس از دیگری خالی از سکنه میشوند. این سرنوشت تلخ زندگی روستایی کشور است. روزگاری بیکاری و سودای زندگی شهری، روستاییان را از خانه و کاشانهشان جدا میکرد، حالا بیآبی و خشکسالی، سایه خود را بر سر روستاهای کشور انداخته است. آمارها از کاهش چشمگیر جمعیت روستایی کشور حکایت دارند.
مهاجرت خزنده در بسیاری از روستاهای شرقی کشور آغاز شده است.” مهاجرتی که چندی پیش خبر خالی شدن بیش از ۸هزار روستا در کرمان را در سکوت، رقم زد، حالا سایه خود را بر سر مناطق شرقی کشور انداخته است. آمارها نشان میدهد در منطقه سیستانوبلوچستان تقریباً ۲۰۰روستا به دلیل بحران آب خالی از سکنه شده است. خشکسالی در مناطق مرکزی، شرق و جنوب کشور جولان میدهد. جدیدترین آمارهای وزارت نیرو حاکی از آن است که در استانهای فارس، خراسانجنوبی و اصفهان نهتنها سفرههای زیرزمینی آب تهی شدهاند که ذخایر سدها نیز کاهش ۲۵ تا ۵۰درصدی را نسبت به سال گذشته تجربه میکنند. بیش از ۵هزار روستا در کشور با تانکر آبرسانی میشوند. حتی روستاهای شمالی کشور هم از این بحران در امان نیستند. در برخی روستاها آبرسانی هر ۲۴ساعت یکبار است و در برخی دیگر از روستاها، چند ساعت در روز آب به لولهها بازمیگردد و مردم با ذخیرهی آن، باقی روز را با آب در منابع میگذرانند. در خراسان جنوبی آبِ شرب نزدیک به ۴۵۰روستا با تانکر تأمین میشود و این عدد هم در حال افزایش است.
کارشناسان معتقدندایران مدتهاست مرز بحران را پشت سر گذاشته و چنان که رحیم میدانی، معاون آب و آبفای وزارت نیرو، به تازگی گفته این معضل میتواند به بروز “مناقشه و منازعات و حتی جنگ” بر سر آب و “تعارضات اجتماعی” منجر شود. بحران کمآبی و وضعیت نگرانکننده تنشهای آبی، گذشته از درگیریهای محلی و مهاجرتهایی که در بخشهایی از ایران از جمله در استان سیستان و بلوچستان رخ داده، ممکن است به تنش میان کشورهای همسایه که رودخانههای مشترکی دارند نیز منجر شود. به گفتهی نماینده سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد، میزان منابع آب تجدیدپذیر ایران در ۱۵ سال گذشته به یک سوم متوسط جهانی نزول پیدا کرده است. او میگوید مدیریت منابع آب مستلزم همکاری منطقهای است.
دامنه بحران در منطقه وسیع است، اما کسی به وسعت آن توجهی نمیکند.” این را هدایتالله میرمرادزهی نماینده ی مردم قائنات، گفته است و با اشاره به اینکه هر روز به وزارت نیرو و دولت در این خصوص هشدار میدهیم که جلوی خروج آب از کشور را به واسطه رودهای استان بگیرد،افزوده: “متاسفانه با وجود اینکه دولت هم مصوب کرده است که جلوی خروج آب از کشور به واسطه رودخانههای مرزی گرفته شود، اما توجهی به آن نمیشود و در روزهایی که کشور به شدت به آب نیازمند است، آب از کشور خارج شده و به پاکستان میرود.در حال حاضر مردم استان با گالن، کوزه و هر وسیلهای که بتوان در آن آب نگه داشت، از جاهای مختلف آب به روستاها میآورند تا بتوانند زندگی کنند، اما تا کی میتوان به زندگی با این روش ادامه داد. پس مردم روستاها را رها کرده و به مناطق دیگر مهاجرت میکنند.
باوجوداین همه دلواپسی که برخی نمایندگان ملت و حتی “فائو” ابراز می کنند و درفکرعلاج واقعه هستند،این مسامحه ی دولتمردان را درمواجهه ی جدی بااین جنگی که با”مهاجرت”(که می تواندابعادگسترده ی شومی برای اجتماع ایجادنماید)خودرا نشان داده،چیست؟!آیاباید واقعاً باورکنیم:«دولت درحال دادن رشوه به ملت است؟
