سرویس فرهنگی و اجتماعی تبریزبیدار؛ بتول حیدری
پديده چشم و هم چشمي از جمله نابهنجاري هايي است که در ميان مردم و به خصوص زنان به شکل گسترده وجود دارد و هر زني دست کم در موردي يا زماني گرفتار اين نابهنجاري اجتماعي شده است.
از مولفه هاي اساسي آن مي توان به تظاهر، رقابت، احساس خودکم بيني و ارضاي آن به اشکال مادي و ظاهري اشاره کرد. اين افراد مي کوشند چيزهايي را تهيه کنند و نمايش دهند که در چشم ديگران بسيار زيبا باشد. آنها فکر مي کنند به اين ترتيب مي توانند برتري خود را به رخ ديگران بکشند.اين پديده يکي از مهم ترين عواملي است که زندگي مشترک را به تنش، سردي و ناسازگاري مي کشاند.
اگر چشم و هم چشمي در خانواده اي وجود داشته باشد ، كودكان اين خانواده ها نيز دچار مشكلات ويژه اي مي شوند.چشم و هم چشمي، موجب تنش، بي قراري، نارضايتي، اضطراب، افسردگي و فساد اخلاقي در كودك و نوجوان مي شود. در اين خانواده ها كودك ، هدف اصلي زندگي را امكانات مادي مي داند و براي كسب امكانات مادي متوسل به روش هاي غيراخلاقي و بزهكاري نيز مي شود.
از آنجا كه كودكان رفتار پدر و مادر را ملاك اعمال خود قرار مي دهند، پدر و مادري كه دچار چشم و هم چشمي و حسادت باشند، نمي توانند به كودك بياموزند كه قدرت واقعي در دوست داشتن ديگران و از خود گذشتگي است، بلكه كودك از روي رفتار پدر و مادر به اين نتيجه مي رسد كه ظاهر و ثروت است كه ملاك برتري افراد است.
وقتي در يک جامعه ارزش ها تغيير پيدا کنند و داشته هاي مادي جاي ارزش هاي معنوي را مي گيرند. افراد براي به دست آوردن جايگاه اجتماعي مي کوشند خود را به ابزار روز مجهز سازند، آنها مي پندارند که داشتن اين ابزار موجب مي شود سريعتر پيشرفت کنند و بيشتر ديده شوند. اگر رسانه هاي صوتي، تصويري و نوشتاري جامعه مفاهيم عميقتر و ارزشمندتري را مورد توجه قرار دهند، مخاطبان نيز به همان اندازه مي کوشند به لايه هاي عميق تري از زندگي توجه کنند اما وقتي همه چيز در سطح باقي مي ماند نبايد توقع داشت که فرزندان ما بازيچه اين داستان نشوند. به تبليغات تلويزيوني نگاه کنيد و ببينيد آيا مروج چشم و هم چشمي نيستند؟
کار تا جراحی هم ادامه پیدا می کند
روزانه اخبار زيادي مربوط به جراحي بيني در رسانه ها چاپ مي شود. از افزايش درخواست کنندگان جراحي بيني و تمايل جوانان زير 18 سال به اين جراحي گرفته تا در اختيار داشتن رتبه اول جراحي بيني در جهان توسط ايراني ها تا اخباري در مورد عوارض و تبعات بسيار شديد انجام جراحي بيني توسط افراد غيرمتخصص و ضرر و زيان مالي که به بيماران وارد مي شود.
واقعيت اين است که طي يک دهه اخير تمايل به انجام جراحي هاي زيبايي به ويژه بینی در ايران شدت گرفته به نحوي که سال هاست کارشناسان در اين باره هشدار می دهند. اکثر کارشناسان مرتبط با اين حوزه اذعان دارند که علت اصلي افزايش تعداد درخواست کنندگان جراحي بيني در ايران چشم و هم چشمي و رواج مدگرايي و شاخص بودن بيني و صورت به علت نوع پوشش در بين افراد جامعه است.
بيماراني که نقصي در بيني خود ندارند، براي به اصطلاح عقب نيفتادن از قافله خود را به تيغ جراح مي سپارند.
چه لگدهايي که به بخت مي زنند
تحقيقات نشان مي دهد که افزايش بي رويه هزينه هاي زندگي يکي از اصلي ترين عوامل کاهش تمايل جوانان در آستانه ازدواج محسوب مي شود. چشم و همچشمي ها در برگزاري مراسم، خريدهاي اوليه ازدواج از قبيل زيور آلات، تزئين سفره عقد، تعيين مهريه سنگين، خريد لباسهاي گران قيمت و مسائل حاشيه اي بسيار پر هزينه مانند فيلمبرداري و عکاسي و… يا حتي پذيرايي هاي گرانقيمت از ميهمانان از جمله مواردي است که باعث مي شود هزينه هاي ازدواج سر به فلک بکشد.
از سوي ديگر فشار بر خانواده عروس توسط دختر براي تهيه جهيزيه بسيار سنگين و گران بودن هزينه تامين مسکن علاوه بر تمام مشکلات گفته شده باعث کاهش آمار ازدواج و بالا رفتن آسيب هاي رفتاري و اجتماعي در جامعه مي شود.
الهام مهد خواه روان شناس در گفت وگو با تبریز بیدار گفت: چشم و هم چشمي به اين معناست که فرد به بلوغ فکري کامل نرسيده است. در واقع چنين فردي ضعف دروني خود را با ظواهر بيروني جبران مي کند، اما در نهايت هيچ گاه راضي نمي شود.
وي ادامه داد: اين پديده گرچه بين همه افراد جامعه مشاهده مي شود ولي در ميان زنان خانه دار که مشغله فکري کمتري دارند، شيوع بيشتري دارد. اين قبيل خانم ها، کمال خود را در وسايل و اشياي اطرافشان مي بينند و تصور مي کنند هر چه وسايل زندگي آنها شيک تر و گران قيمت تر باشد بيشتر مورد احترام و اکرام واقع مي شوند.
این روان شناس یکی از دلايل وقوع اين پديده را نوعي نياز به جلب توجه و تاييد شدن از سوي افراد ديگر دانست و گفت: چشم و هم چشمي ارتباط مستقيم با ميزان پذيرفته شدن افراد از سوي خود آنها دارد بدين مفهوم که هرچه افراد وضعيت ظاهري، توانايي هاي فردي و مالي خود را همان گونه که هست، قبول داشته باشند کمتر به چشم و هم چشمي با اطرافيان خود مبادرت مي ورزند.
وی خاطر نشان کرد: کمبود اعتماد به نفس نيز يکي ديگر از فاکتورهايي است که مي تواند در افزايش چشم و هم چشمي افراد تاثير بسزايي داشته باشد.
اين روانشناس در ادامه افزود: يکي دیگر از دلايلی که موجب مي شود چشم و هم چشمي در جامعه و در بين افراد شيوع پيدا کند تسلط روحيه رقابت ناسالم در جامعه است، يعني افرادي که از حيث امکانات مادي و معنوي دچار کمبود هستند، بدون در نظر گرفتن اوضاع اقتصادي و خانوادگي خود به دنبال نيازهاي غيرواقعي مي روند و با اعتقاد بر اين که اگر فلان مقام يا موقعيت را داشته باشم در جامعه مقبوليت بيشتري خواهم داشت، مرتبا دست به تغییرات می زنند و در اين ميان رسانه هاي جمعي به ويژه تلويزيون و فيلم هاي سينمايي نيز به اين پديده بيشتر دامن مي زنند تا جايي که چشم و هم چشمي و تقليد از لباس شروع مي شود و به تدريج در تمام زمينه ها از قبيل مجالس ميهماني، معاشرت ها و رفت و آمدها حتي در انتخاب مسکن و وسايل زندگي تاثير مي گذارد.
مشکلات چشم و همچشمی
نداشتن رضایت و گرفتاردر دام افسردگی
نداشتن آرامش
بدهکاری و نرسیدن به اهداف
از بین بردن روابط خوب
گم کردن وجود خود
پیامد های چشم و هم چشمی
حسرت
فردي که همواره چشم به زرق و برق زندگي ديگران مي دوزد، از حالت استغنا و بي نيازي دور مي شود و هميشه حالت نياز و کمبود را در خود زنده نگه مي دارد. روشن است که احساس کمبود، فرد را به زندگي موجود خويش بي علاقه مي کند و بدون توجه به ويژگي هاي مثبت همسر و زندگي خود، همواره حسرت زندگي ديگران را مي خورد. اين حسرت هم خود فرد و هم زندگي مشترک را دچار تزلزل مي سازد. رسول اکرم (صلي الله عليه و آله و سلم) درباره اين پيامد فرموده اند:
من اتبع بصره ما في ايدي الناس کثر همّه و لم يشف غيظه؛ (17) هر کس به آنچه در دست مردم است چشم بدوزد، اندوهش فراوان شود و سوز دلش درمان نپذيرد.
سلب آسايش
فردي که بهره هاي مادّي زندگي ديگران را الگوي خود قرار مي دهد، پس از احساس نياز و کمبود، درصدد جبران آن بر مي آيد. در اين مسير هم خود را به زحمت و سختي مي اندازد و هم باعث مي شود که همسرش به تلاش فوق طاقت دست زند و از راه حلال يا حرام مقصود همسر خود را تأمين کند. اين امر علاوه بر سلب آرامش همسران، آن ها را وادار مي سازد که به هر صورت ممکن خواسته خود را تحقق بخشند و به فساد انگيز بود آن نينديشند.
اعتیاد، طلاق، فقر و اختلافات خانوادگی ازدیگر نتایج همین رفتار غلط است، گیر و دارهای ناشی از چشم و هم چشمی گاهی شکافهای بزرگی را در خانواده پدید میآورد؛ رقابت ناسالم مالی در بین افراد بدون در نظر گرفتن شرایط مالی خانواده انزوای فردی را به دنبال دارد و یکی از عوامل مهم در طلاق زوجهاست که در گام اول با طلاق عاطفی شکل میگیرد و این در حالی است که فرزندان و در واقع نسل آینده جامعه از این رفتار ناهنجار قربانیان اصلی این رفتار هستند.
مهران، جاده بیقراری برای مسیر اربعین
دیدگاهتان را بنویسید