مسئولان به سو مدیریتها پایان دهندمهران، جاده بیقراری برای مسیر اربعینآچار فرانسه هسته ایعزت ایران، میراث ماندگار شهدا / مهندس مکانیک که آگاهانه لباس سبز پاسداری به تن کرداعزام کاروان مردمی «از آذربایجان تا خلیج فارس؛ جان فدای ایران» از تبریزجمهوری اسلامی دفاع از مجاهدان لبنان را به عنوان سیاست راهبردی خود تعیین کرده استمطالبه نیروهای شرکتی را به «پرداخت مستقیم حقوق» تقلیل ندهیدچرا کارت آزاد به همه نمیرسد؟ / «کارت آزاد نداریم»؛ شائبه فروش زیر ذرهبیننیکبخت بیان داشت: شیوه اقدام شیخ محمد خیابانی عمدتا کار فرهنگی و آگاهیبخشی بود.اگر بخواهیم مقایسه کنیم، امامخمینی هم در جریان نهضت خود با اقدامات مسلحانه و پیشروی با ترور موافق نبود.
به گزارش تبریز بیدار ، رحیم نیکبخت عضو هیأت علمی گروه تاریخ دانشگاه تبریز در گفتگو با خبرنگار این پایگاه خبری ضمن اشاره به سالروز واقعه تاریخی قیام شیخ محمد خیابانی، اظهار داشت: شیخ محمد خیابانی از جمله علمای ظلمستیز و همیشه حاضر در صحنه منطقه آذربایجان بود که تحصیلات علوم دینیه داشت و در خانوادهای روحانی رشد و نمو کرد. با خانواده مهمی از روحانیت تاثیرگذار تبریز یعنی خامنهایها هم وصلت کرد و شاید جالب باشد که بدانید، شیخ محمد شوهر عمه مقام معظم رهبری است و از جمله ائمه از ائمه جماعات تبریز بود.
وی ادامه داد: شیخ پس از مدتی به عنوان نماینده مردم آذربایجان در مجلس شورای ملی از سوی مردم انتخاب گردید تا جایی حضور شیخ محمد خیابانی در مجلس شورای ملی به عنوان وکیل آذربایجان، نشان از آن است که یک روحانی آگاه به زمانه خودش بود. بعد از مداخلات بیگانه و مباحثی مانند اولتیماتوم سخنرانی کرد و موضع محکمی گرفت و یک حرکت ضدبیگانه را در تهران آغاز کرد. شیخ محمد خیابانی در چنین جایگاهی قرار داشت.
پژوهشگر تاریخ آذربایجان افزود: بعد از جنگهای ایران و روس سرخوردگی بزرگی از این شکستها ایجاد شده بود و هرکس به دنبال چرایی شکست از روسها میگشت که طی آن بخشهای مهمی از کشور و مردممان در سیطره بیگانه قرار گرفتند. یک جریان سوسیال دموکرات وجود داشت که از ناحیه قفقاز متاثر بودند و در حرکات سوسیالیستی که بعدا در روسیه رخ داد حضور داشتند. اینها خواستار حرکتهای انقلابی خشن و بدون ملاحظه بودند. بخشی از لطماتی که به انقلاب مشروطه وارد شد و آن را به انحراف کشاند از جانب همین سوسیال دموکراتها بود که از قفقاز آمده بودند و بدون ملاحظه شرایط ایران میخواستند با اقدامات قهرآمیز و انقلابی انقلاب مشروطه را به پیروزی برسانند.
وی ادامه داد: اما امثال شیخ محمد خیابانی با حرکتهای قهرآمیز به این شکل توافق چندانی نداشتند و حتی اگر حرکتهایی میکند و آزادیستان را ایجاد میکند،توجه عمدهاش به تنویر افکار عمومی و روشن کردن اذهان مردم با سخنرانیهای زیادی که خودش در تبریز بیان میکرد و در روزنامه تجدد هم منتشر میشد بود. شیخ محمد خیابانی به کار فرهنگی و آگاهیبحشی در جامعه اعتقاد داشت که تنها در صورت وجود این آگاهی میتوان اهداف مورد نظر خود را مستقر کرد. او معتقد بود که ایران را باید ایرانی اداره کند.
عضو هیأت علمی دانشگاه تبریز با رد تجزیه طلب بودن شیخ محمد خیابانی تصریح کرد: در چنان شرایطی، همزمان سوسیال دموکراتهای محمد امین رسولزاده در حرکتی جعل تاریخ کردند و نام تاریخی آذربایجان را که از قدیم برای آن منطقه از خاک ایران گذاشته شده بود، رندانه و با اهداف کاملا سیاسی بر قسمت دیگری گذاشتند که هیچگاه این نام را نداشت. هرچند از لحاظ فرهنگی، قفقاز جنوبی و آران در قلمرو فرهنگ و هویت ایرانی و آذربایجان است اما این نامگذاری، عملی جعلی و یک طراحی برای اهداف سیاسی بود. به همین مناسبت، شیخ محمد خیابانی در واکنش به این نامگذاری، نام آذربایجان را آزادیستان گذاشت تا این تبلیغات رسولزاده و دارودسته اش را خنثی کند. ضمن اینکه شیخ محمد خیابانی یک عنصر ملیگرا و وطن دوست بود. در این رابطه مثلا به سختی در برابر عثمانیها موضعگیری کرد و با تبلیغات پانترکیستی که در تبریز رواج یافته بود مقابله کرد.
وی تاکید کرد: نامگذاری آذربایجان برای منطقه آران، خالی از نظر عثمانیها و اندیشههای پانترکیستی نبود و شیخ محمد خیابانی در مقابله با این جریان آزادیستان را مطرح کرد. در واقع اقدام او واکنشی به ادعاهای این گروه و تلاش برای تشکیل جمهوری آذربایجان بود. زبان روزنامه تجدد شیخ محمد خیابانی فارسی بود و او بر ملیت تاکید بسیاری داشت.
نیکبخت با بیان اینکه قیام شیخ محمد خیابانی هیچ نسبتی با جریان پیشه وری ندارد گفت: تشکیلات خیابانی برخاسته از جامعه تبریز بود ولی فرقه پیشهوری با دستور استالین و برای شرایط خاصی ایجاد شد. نحوه رفتار و عملکرد فرقه دموکرات پیشهوری با حزب دموکرات خیابانی، زمین تا آسمان متفاوت است. شیوههایی که محمد خیابانی اتخاذ میکرد شیوه هایی مردمی و انسانی بود اما فرقه دموکرات چون باید اهداف خاصی را محقق میکرد، قتلعامهای زیادی را انجام داد و با سبوعیت جنایتهای زیادی را در آذربایجان مرتکب شد. البته فرقه دموکرات پیشهوری، با سوءاستفاده از موقعیت و خوشنامی شیخ محمد خیابانی انجام شد.
وی در ادامه به تلاش های شیخ برای ارتباط گیری با میرزا کوچک خان جنگلی اشاره کرد و اظهار داشت: شیخ محمد خیابانی بسیار تلاش کرد که با میرزا کوچکخان جنگلی مرتبط شود که متاسفانه محقق نشد. خواست همه اینها حفظ استقلال ایران بود و هر کدام مسوولیت این امر را به دوش خود احساس میکرد.
پژوهشگر تاریخ آذربایجان در پایان بیان داشت: قیام و مقاومت شیخ محمد خیابانی 6 ماه طول کشید. شیوه اقدام او عمدتا کار فرهنگی و آگاهیبخشی بود.اگر بخواهیم مقایسه کنیم، امامخمینی هم در جریان نهضت خود با اقدامات مسلحانه و پیشروی با ترور موافق نبود. در هر صورت، سرانجام مخبرالسلطنه هدایت پس از آمدن به تبریز، با دسیسه نهضت را سرکوب کرد و شیخ محمد خیابانی در منزل خود توسط قزاقها به قتل رسید و نهضت هم سرکوب شد.
دیدگاهتان را بنویسید