راوی قاب های تاریخ ساز / زنده نامی پشت لنز حماسه

سرویس فرهنگی تبریزبیدار /  همایش «زنده‌نامان تبریز» با هدف نکوداشت و بازخوانی نقش افرادی برگزار می‌شود که در عرصه‌های مختلف فرهنگی، اجتماعی و انقلابی، در شکل‌گیری هویت تاریخی و معاصر تبریز نقش‌آفرین بوده‌اند؛ چهره‌هایی که تجربه و زیست آن‌ها بخشی از حافظه زنده این شهر به شمار می‌رود.

در این میان، حاج بهزاد پروین‌قدس، رزمنده پیشکسوت و عکاس شناخته‌شده حوزه دفاع مقدس و مقاومت، یکی از زنده‌نامان این همایش است؛ شخصیتی که سال‌ها حضور در میدان‌های دفاع مقدس و ثبت لحظه‌های ماندگار تاریخ معاصر را در کارنامه خود دارد. آثار او، گنجینه‌ای تصویری از دفاع مقدس و مقاومت است که امروز به‌عنوان یک «موزه زنده» برای انتقال مفاهیم ایثار، پایداری و حقیقت جنگ به نسل‌های آینده شناخته می‌شود.

پایگاه خبری تبریزبیدار در این راستا، میهمان موسسه هاتف ـ مرکز فرهنگی و هنری تأسیس‌شده توسط پروین‌قدس ـ بوده است؛ مکانی که نه‌تنها محل نگهداری قاب‌های ماندگار دفاع مقدس است، بلکه به پایگاهی برای روایت صادقانه تاریخ مقاومت و گفت‌وگو با نسل جوان تبدیل شده است.

در میان آثار شاخص این عکاس پیشکسوت، ثبت مراسم میلیونی تشییع شهید سپهبد حاج قاسم سلیمانی جایگاه ویژه‌ای دارد؛ قاب‌هایی که عظمت آن روز تاریخی و پیوند عمیق مردم با فرهنگ مقاومت را به تصویر کشیده‌اند. پروین‌قدس در این گفت‌وگوی صمیمی، در کنار مرور قاب‌های مقدس شهدا، به روایت آن روز باشکوه پرداخته و از تأثیر عمیق آن واقعه در حافظه جمعی ملت ایران سخن گفته است.

روزی بی تکرار

پروین قدس در توصیف این روز تاریخی در کارنامه انقلاب اسلامی می گوید: در دهه‌های گذشته پس از پیروزی انقلاب اسلامی، اتفاقات بزرگ و ماندگاری را شاهد بوده‌ایم؛ از جمله تشییع‌های باشکوه شهدا و رخدادهای نادری مانند رحلت امام خمینی(ره). بنده که سال‌ها در حوزه تفحص شهدا فعالیت داشتم، مراسم تشییع پیکر شهید قاسم سلیمانی و همراهان ایشان، حماسه منحصر به فردی بود. این مراسم‌ها در شهرهای مختلف به‌قدری خبرساز شده بود که رسانه‌ها پیگیر بودند شهدا به کدام شهرها منتقل می‌شوند و مردم با نذرها و ارادت خاص خود تابوت‌ها را بدرقه می‌کردند. من هم این لحظات را ثبت می‌کردم.

از توکیو تا تهران؛ وقتی حاج قاسم مرزها را شکست

در یکی از این تشییع‌ها متوجه شدیم دو نفر از کشورهای خارجی از مسیری طولانی همراه ما هستند. بعدها فهمیدیم اهل ژاپن‌اند. از آن‌ها پرسیدیم شما کجا و شهدا کجا؟ پاسخ دادند شما نمی‌دانید چه اتفاقات بزرگی در حال رخ دادن است؛ ما در ژاپن چنین صحنه‌هایی نداریم و مردم در مراسم‌ها این‌گونه حضور پیدا نمی‌کنند. آمده‌ایم این تصاویر را ثبت کنیم و برای مردم کشورمان ببریم. برکات معنوی حضور شهدا در شهرها کاملاً محسوس بود و حال‌وهوای خاصی ایجاد می‌شد.

عطر باکری 

پروین قدس ادامه می دهد: همیشه دغدغه داشتم در تشییع‌های بزرگ حضور داشته باشم؛ از رحلت حضرت امام(ره) که ورود و ارتحال ایشان غیرقابل توصیف بود و تصاویر ماندگاری از آن روزها ثبت شد، تا تشییع ۷۵ شهید غواص که حضور مردم و حال‌وهوای اجتماعی آن واقعاً عجیب بود. ازدحام جمعیت به حدی بود که نگران بروز حادثه می‌شدم. شهادت حاج قاسم سلیمانی- که عطر مهدی باکری، احمد کاظمی و دیگر شهدا را از وجود ایشان استشمام می‌کردیم- برای ما بسیار دردناک بود، اما می‌دانستیم همان‌طور که شهدا رفته‌اند، پیام آن‌ها پس از شهادت تازه آغاز می‌شود. شبانه با چند نفر از بچه‌ها خودمان را به تهران رساندیم. پیش‌بینی جمعیت زیاد را می‌کردیم، اما تصور این حجم از حضور مردم را نداشتیم؛ از همه اقشار، جناح‌ها، پیر و جوان، زن و مرد، دختر و پسر حضور داشتند.

آن روز کسالت داشتم و با خود حاج قاسم درد دل می‌کردم و می‌گفتم خودت کمکم کن. قبل از نماز صبح رسیدیم، اما سیل جمعیت به‌قدری بود که نتوانستیم وارد مصلی شویم و نماز حضرت آقا را از بلندگو شنیدیم. حال‌وهوای عجیبی حاکم بود که واقعاً قابل توصیف نیست. مسیر تشییع چندین کیلومتر بود و من به‌عنوان عکاس بارها از میدان انقلاب تا دانشگاه تهران رفت‌وبرگشت کردم. تابوت حرکت می‌کرد و من به‌دلیل ازدحام نمی‌توانستم جلو بروم و از کوچه‌پس‌کوچه‌ها خودم را به جلو می‌رساندم. تا میدان آزادی که رسیدیم، صحنه‌هایی دیدم که دوربین هم از ثبت آن عاجز بود. احساسات به‌شدت غلبه می‌کرد و مدام با خودم می‌گفتم تا کی باید عکس حاج قاسم را بگیرم. اوج ماجرا لحظه وداع مردم بود؛ صحنه‌ای که انگار زمین و زمان فرو ریخته بود.

این عکاس حوزه مقاومت در مورد صحنه های تاریخی این یوم الله انقلاب اسلامی می گوید:  در مترو مردم اشک‌ریزان شعار می‌دادند و رجز می‌خواندند، یا در معابر افرادی را می‌دیدی که از شدت حزن و اندوه نشسته بودند و توان ایستادن نداشتند. کسانی که شاید ظاهرشان نشان نمی‌داد، با اشک حاج قاسم را تشییع می‌کردند. مردمی که روسری یا انگشترشان را برای تبرک به تابوت می‌زدند. فطرت انسان پاک است و حاج قاسم هم پاک بود؛ کودک، پیر و جوان به‌خاطر همین پاکی می‌خواستند متبرک شوند. واقعاً صحنه‌ها غیرقابل توصیف بود.

از او می پرسیم اگر بخواهید به‌عنوان یک هنرمند، حاج قاسم را برای نسل جوان روایت کنید، چگونه توصیف می‌کنید؛ چنین جواب می دهد: تصور من این است که وقتی می‌گوییم ملائکه‌ای روی زمین هستند، یکی از مصادیق آن حاج قاسم بود. او به‌قدری به خودسازی و کمالات انسانی رسیده بود؛ دعای کمیلش، اشک‌هایش، محبتش به خانواده شهدا، همراهی‌اش با یتیمان، گریه‌کردنش کنار ضریح، ولایت‌پذیری‌اش، همه زیبا بود. حاج قاسم مصداق عینی خودسازی انسان بود و سیره عملی او می‌تواند برای همه الهام‌بخش باشد. مکتب حاج قاسم حتی بیرون از ایران هم شناخته شده است. اگر انسان خودش را به کمالات نزدیک کند، خدا هم او را به اوج می‌رساند. حاج قاسم نمرده است؛ حاج قاسم شهید شد و زنده است. حاج قاسم، حاج قاسم‌ها تربیت کرد و تا قیامت خواهد ماند.

او درباره ملاقات های خود با حاج قاسم اشاره کرده و می گوید: من دیدارهایی با ایشان داشتم. انگشتر و تسبیح ایشان به واسطه دوستان به من رسیده و در مجموعه ما یادگاری‌هایی از این شهید وجود دارد. چند بار هم در مراسم‌هایی مانند تشییع شهدا در خدمت حاج قاسم بودیم. با وجود همه فشارهای معیشتی، مردم باید قدر شهدا و انقلاب را بدانند. تشییع حاج قاسم پاسخ محکمی به دشمن داد. ملت ما بیدار است و بیدارتر هم خواهد شد. باید قدر جمهوری اسلامی را بدانیم و کفران نعمت نکنیم.

+ عکس های مراسم تشییع شهید سلیمانی از قاب دوربین بهزاد پروین قدس است.

گفتگو از الهه مهدوی و فاطمه حبیب پور

انتهای پیام/