به امید جشنواره فیلم فجر به زبان ترکی!

 سی وچهارمین جشنواره فیلم فجر بعنوان بزرگترین کارناوال سینمایی کشور با معرفی برگزیدگان قسمت های مختلف به پایان رسید. نکته ای که به نظر می آید در این دوره از جشنواره هم به سان دوره های قبل دیده می شود، عدم نگاه درست به ظرفیت های فرهنگی اقوام مختلف ایرانی است. آیا تا بحال با خود فکر کرده ایم که چرا با وجود قشر کثیری از هنرمندان ترک زبان همچون ابراهیم حاتمی کیا، کمال تبریزی، رضامیرکریمی، مسعود ده نمکی، رامبد جوان، اکبر عبدی، جمشید هاشمپور، رضا ناجی و…، چرا فیلمی با زبان ترکی تولید نمی شود و این زبان بعضا در حاشیه فیلم و از زبان بازیگران درجه چندم مطرح می گردد؟

زبان ترکی که «زبانِ سخن» قشر کثیری از جامعه ایرانی است و می تواند در انتقال مفاهیم ارزشی و انقلابی، ظرفیت ارزشمندی محسوب گردد، متاسفانه توسط جامعه سینمایی کم اهمیت جلوه نموده است. اینکه بگوییم که بعلت عدم ارتباط کلامی با اقوام غیر آذری در ایران، فیلم قدرت تاثیرگذاری کمتری پیدا می کند، توجیه قابل قبولی نیست، چرا که هرچقدر این نفوذ کلام در جامعه غیر آذری کمتر است، در عوض آن، دارای نفوذ بسیار بیشتر در میان ترک زبانان است. به طور مثال می توان از گروه هنری «صمد و ممد» نام برد که علیرغم عدم آشنایی غیرترک زبانان با این گروه هنری، نفوذ کلام این گروه،  تاثیر بسزایی جهت ایجاد خنده و شادی میان آذری های ایران دارد.

البته این مساله در حوزه شعر و ادبیات به خوبی جا افتاده است، بطوریکه همواره و در جلسات شعرخوانی در محضر رهبر معظم انقلاب در ماه مبارک رمضان، اشعاری از سوی شاعران ترک زبان سروده و خوانده می شود که با تحسین معظم له نیز همراه است. نمونه دیگر آن را می توان در مراسم عزاداری آذری های ایران در ایام محرم دانست، سوز و گداز مفاهیم عاشورایی که دراشعار ترکی وجود دارد را کمتر می توان در زبان های دیگر یافت، مشاهدات عینی نگارنده نشان می دهد که کمتر کسی از جامعه ترک زبانان ایران پیدا می شود که مجالس و محافل عزاداری ترک زبانان را به دیگر اقوام ایرانی ترجیح دهد. 

 انتقال مفاهیم و تحولات و آسیب های اجتماعی از طریق زبان ترکی ظرفیتی است که در عرصه سینما نادیده گرفته شده است. هرچند که فعالیت هایی هرچند محدود از طریق سریال ها و تله فیلم های شبکه های استانی انجام گرفته است، لیکن این فعالیت ها، در اندازه ای نبوده است که بتواند از ظرفیت لازم بهره برداری لازم را داشته باشد. اگر نگاهمان را کمی فرهنگی تر بکنیم، متوجه می شویم بیشتر از آن که سریال های درجه چندم شبکه های استانی، مورد توجه آذری نشینان باشد، سریال های ترکیه ایست که روز و شب مردم این منطقه را پر کرده است. سریال هایی که دستاوردهای فراوانی در حوزه فرهنگ و اقتصاد برای ترکیه داشته است؛ سریال های با محتوای مسموم که در تار و پود جامعه ما فرو رفته است.

 با توجه به برداشت های فرافرهنگی و بعضا امنیتی به مقوله زبان آذری که بعلت رفتارهای غلط قوم گرایان بوجود آمده است، سخن گفتن در این زمینه سخت و حساس شده است، اما به نظر می رسد این مساله نبایستی جلوی مطالبه فرهیختگان عرصه هنر و رسانه را در برنامه ریزی جهت استفاده از این ظرفیت عظیم فرهنگی گرفت. آیا سینمای ما، به اندازه فیلم «گذشته» اصغر فرهادی که به زبان و فرهنگ فرانسوی نگاشته شد و در سینماهای این کشور با زیرنویس پخش گردید، به زبان ترکی غیرت و تعصب دارد؟!

تولید فیلم های ارزشمند  باحضور بازیگران درجه یک ترک زبان ایران و استفاده از ظرفیت زبان ترکی درانتقال مفاهیم مناسب، می تواند دیپلماسی فرهنگی قوی را در جبهه ترک زبانان جهان به نفع جمهوری اسلامی ایجاد کند و چنانچه برنامه ریزی درستی انجام گیرد، در آینده نه چندان دور می توانیم شاهد برگزاری فستیوال های سینمایی به زبان ترکی در تبریز باشیم.