دوشنبه / ۲۵ آبان / ۱۴۰۵ Monday / 16 November / 2026
×
درک اجتماعی از دفاع مقدس و بازتولید آن

تغییر زمین بازی در دفاع مقدس با تعریف امام(ره)

امام خمینی در تحلیل دفاع مقدس یک چارچوب کلی به دست می‌دهد که شامل چند مضمون کلیدی و دوگانه‌ی محوری است. این چارچوب نظری در وهله‌ی اول امکان قابل توجهی برای درک دفاع مقدس فراهم آورده و در ادامه بستری کارآمد برای بازتولید آن است.

  • مهر 5, 1395
  • به گزارش تبریز بیدار ،  مجتبی نامخواه فعال فرهنگی در تحلیل دفاع مقدس از نگاه امام (ره) نوشت:

    – جنگ ما جنگ حق و باطل بود و تمام شدنى نیست، جنگ ما جنگ فقر و غنا بود، جنگ ما جنگ ایمان و رذالت بود و این جنگ از آدم تا ختم زندگى وجود دارد. (صحیفه امام، ج 21، ص 284)

    – مصلحت پابرهنه‏‌ها و گودنشین‌ها و مستضعفین، بر مصلحت قاعدین در منازل و مناسک و متمکنین و مرفهین گریزان از جبهه و جهاد و تقوا و نظام اسلامى مقدم باشد و نسل به نسل و سینه به سینه شرافت و اعتبار پیشتازان این نهضت مقدس و جنگ فقر و غنا محفوظ بماند. (صحیفه امام ، ج20 ، ص333)

    – امروز جنگ حق و باطل، جنگ فقر و غنا، جنگ استضعاف و استکبار، و جنگ پابرهنه‏‌ها و مرفهین بی‌درد شروع شده است. و من دست و بازوى همه عزیزانى که در سراسر جهان کوله‌بار مبارزه را بر دوش گرفته‏‌اند و عزم جهاد در راه خدا و اعتلاى عزت مسلمین را نموده‏‌اند می‌بوسم‏. (صحیفه امام، ج21، ص 85)

    اینها بخشی از پیامهای امام (ره) در مقاطع مختلف جنگ بود. امام خمینی در تحلیل دفاع مقدس یک چارچوب کلی به دست می‌دهد که شامل چند مضمون کلیدی و دوگانه‌ی محوری است. این چارچوب نظری در وهله‌ی اول امکان قابل توجهی برای درک دفاع مقدس فراهم آورده و در ادامه بستری کارآمد برای بازتولید آن است.

    یکی از این دوگانه‌های مفهومی «جنگ حق و باطل» است. جنگ حق و باطل اشاره به ماهیت اعتقادی و عقیدتی دفاع مقدس دارد و مفهوم جنگ هشت‌ساله را از تخته‌بندی دو قید مهم رهایی می‌بخشد: یکی قیود تاریخی و دیگری تحدید سرحدات جغرافیایی.

    از منظر امام خمینی دفاع مقدس، تحققِ اکنونی یک حقیقت فراتاریخی است که «از خاتم تا آدم» ادامه داشته و دارد. بند مهم دیگر جغرافیاست. مفهومی که امام خمینی در تحلیل دفاع مقدس می‌پروراند از مرزهای جغرافیای سیاسی عبور می‌کند و علیه دو جبهه عمده می‌ایستد: استکبار جهانی (سرمایه‌داری و کمونیسم) و ارتجاع منطقه‌ای. در این نگرش هم جبهه‌ی حق جهانی است و هم جبهه‌ی باطل. هم جبهه‌بندی در آن جهانی است و هم پیامدهای این جبهه‌بندی جهانی (مانند آزادی قدس) لحاظ می‌شود.

    مسئله‌ی دیگر ماهیت عقیده‌ای است که زیربنای ساخت مفهومی دفاع مقدس را شکل می‌دهد. یکی از راه‌های شناخت یک مکتب و یک راه این است که بدانیم «ضد» آن چیست و با چه جبهه‌ای سر جنگ و ستیز دارد. بنابراین در این‌جا پرسش اصلی این خواهد بود که این مکتب و ایمان با چه جبهه و جریانی درگیر است؟ پاسخ امام خمینی به این پرسش روشن کننده‌ی ماهیت «ضد ظلم» دفاع مقدس است: «جنگ ما جنگ مکتب ماست علیه تمامی ظلم و جور» (ج21: ص 69) و یا چارچوب جنگ ایمان و رذالت که این رذالت با ظلم به وجود می‌آید.

    بر این اساس در معرفتی‌ای که امام خمینی پیرامون شکل می‌دهند؛ جنگ و ودفاع مقدس به صورت یک نظام معرفتیِ کلان‌ و فرازمانی و فرامکانی در می‌آمده و محدودیت‌های تاریخی و جغرافیایی در مسیر بازتولید آن برداشته می‌شود. با این نگاه دیگر جنگ تمام نمی‌شود، چرا که اساسا تاریخ ندارد و از آدم تا خاتم ادامه دارد. با این نگاه جنگ محدود به مورد خاص تجاوز عراق به مرزهای جنوبی و غربی ایران نیست؛ و این یعنی تبدیل دفاع مقدس به یک مفهوم کلان که قابلیت‌های فراوانی برای بازتولید دارد.

    نوشته های مشابه
    تصمیم بنزینی؛ تدبیر یا تبعیض؟
    گفتگوی تبریزبیدار با علیرضا نوین؛

    تصمیم بنزینی؛ تدبیر یا تبعیض؟

    نان آزادپز گران شد / جهش قیمت آرد از ۱.۲ میلیونی به ۳.۲ میلیون!
    رئیس اتحادیه نانوایان تبریز در گفتگو با تبریزبیدار؛

    نان آزادپز گران شد / جهش قیمت آرد از ۱.۲ میلیونی به ۳.۲ میلیون!

    دیدگاهتان را بنویسید

    نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *