دوشنبه / ۵ مرداد / ۱۴۰۵ Monday / 27 July / 2026
×
زنان آسیب پذیر ترین قشر در برابر زلزله؛

زلزله، آوار، مرگ، بی خانمانی و زن؛ مساله این است!

در تمام دنيا زنان و كودكان 14 بار بيشتر از مردان در بلايا مي ميرند.

  • مرداد 26, 1394
  • زلزله یکی از مخرب ترین و خانمان سوزترین حوادث طبیعی است که تنها در قرن بیستم بیش از ۳ میلیون انسان را به کام مرگ فرو برده است. این بلای طبیعی گروه‌های آسیب‌پذیر جدیدی را به وجود آورده و در عین حال به برخی از آسیب پذیریها در جامعه دامن میزند. سالمندان، کودکان و زنان، آسیب‌پذیرترین گروههای جامعه هستند و فجایع همواره آسیب‌پذیری آنان را تشدید می‌کند. بافت اجتماعی و فرهنگی و تاریخی و سطح توسعه اقتصادی که پیش از زلزله نیز لزوماً نیازهای این گروه‌ها را به بهترین شکل برآورده نمی‌ساخته است؛ مشکلات زنان، کودکان و سالمندان را پس از زلزله به طور عجیبی افزایش میدهد.

    جنسیت در آسیب‌پذیری پس از واقعه نقش مهمی دارد. زنان بیش از مردان در معرض آسیب‌های مختلف قرار می‌گیرند. ناامنی، بی‌سرپرستی، مشکلات بهداشتی، فقدان منابع مالی و بی‌خانمانی، مخاطرات بیشتری برای زنان تا مردان به همراه دارد. حتی در خانواده‌هایی که کم و بیش سالم مانده‌اند، حجم کار زنان پس از بحران افزایش می‌یابد و شرایط کار خانگی بسیار سخت‌تر از قبل می‌شود. در اینجا نیز ساختارها، آسیب پذیریها و تفاوت‌های موجود در جامعه قبل از زلزله، پس از بحران، تقویت و تشدید می‌شود.

    تشدید آسیب‌پذیری و متأسفانه آسیب پذیریهای اجتماعی همواره از عواقب فجایع طبیعی بوده‌اند. یکی از چالش‌های اصلی در دوران پس از زلزله برای جامعه فاجعه زده نه تنها فراهم کردن شرایطی است که آسیب‌پذیری‌های اجتماعی تشدید نشوند، بلکه آسیب‌پذیری‌های گذشته نیز از میان برداشته شوند. فرصتی که بعد از هر فاجعه برای بهبود جامعه به دست می آید.

    در تمام دنيا زنان و كودكان 14 بار بيشتر از مردان در بلايا مي ميرند
    بنا بر تحقيقات و بررسي ها، زنان به دلیل جنسیت شان به تناسب بیشتری نسبت به مردان تحت تاثير بلايا قرار مي گيرند. در تمام دنيا زنان و كودكان 14 بار بيشتر از مردان در بلايا مي ميرند. مصادیق عينی این واقعيت بررسي سه ماهه سازمان كمك رساني آكسفام بود كه در هند٬ اندونزي و سريلانكا اعلام کرد: زناني كه در فاجعه سونامي در آسيا كشته شدند سه برابر بيش از مردان بود.

    علل آسيب پذیری بيشتر زنان در حوادث نسبت به مردان

    به دليل تفاوتهای فيزیولوژیک زنان ومردان ٬زنان از عواقب بهداشتي متفاوتي در پي بلايا رنج مي برند و به نظر مي رسد عوامل اجتماعي نيز در اين روند موثر است.

    محدوديت بيشتر زنان در دسترسي به منابع،  ارتباط كمترآنان با شبكه هاي اجتماعي به دليل نقش بنيادی آنها در خانواده ، مشارکت نابرابر زنان در تصميم گيري هاي مهم، نداشتن مهارت ها ی کافی، نداشتن مالكيت در زمين و منابع اقتصادي، ناآگاهي زنان از حقوق خود و عکس العمل های متفاوت زنان و مردان در حمایت از خانواده از جمله عوامل آسیب پذیری بیشتر زنان نسبت به مردان است.

    در صورتي که زنان٬ سرپرست خانواده خود را نیز در حادثه از دست داده باشند با خطر از کف دادن کمک هايي که بعد از بحران توزيع مي شود نيز مواجه مي شوند و در پي اين تبعيض دچار فقر و تهيدستي مي شوند.

     تفاوت هاي جنسيتي خصوصاً در اختلالات رايجي چون اضطراب و افسردگي محرز بوده و اين اختلالات منجر به تاثيرات جدي در سلامت عمومي افراد مي شود که تقريباً از هر سه زن يک نفر را تحت تاثير قرار مي دهد. بيماري هايي چون افسردگي نه تنها در زنان بيشتر شايع است بلکه دوام و پايداري آن نيز در زنان بيش از مردان است. 

    بلاياي طبيعي به غير از مشكلات جسمي، تاثيرات روحي و رواني گسترده اي نيز بر زنان مي گذارد
    اضطراب، احساس نگراني، دلهره و دلشوره، انتظار وقوع حوادث بد در آينده همراه با علائم جسماني مانند تپش قلب، تنگي نفس، لرزش، تعريق، احساس كوفتگي و فشار عضلاني، كاهش تمركز حواس و بي خوابي از علائم اضطراب است.  افسردگي از ديگر علائمي هست كه زنان را پس از بحران تهديد مي كند. احساس غمگيني و بي علاقگي به زندگي، نااميدي، لذت نبردن از زندگي، آرزوي مرگ و در موارد شديد افكار يا حتي اقدام به خودكشي، بي اشتهايي، كندي در فكر و حركت يا برعكس بي قراري حركتي و بي خوابي از علائم افسردگي است

    بنابر این جنسيت يك عنصر تعيين كننده در سلامتي و بيماري روحي است. قدرت كنترل متفاوت مردان و زنان بر عوامل اقتصادي و اجتماعي تاثيرگذار بر سلامتي روحي، پايگاه متفاوت دو جنس در اجتماع، آسيب پذيري آنها و ميزان تماس با عوامل خطرناك براي سلامتي روحي از اين دست تفاوت هاي جنسيتي است. 

    زلزله آذربایجان آسیب ها وصدمات جبران ناپذیری  را برای مردم به ارمغان آورد.خانواده هایی که کانون گرم خود را ازدست دادند، زنانی که بی سرپرست شدند، کودکانی که یتیم شدند و خانه هایی که آوار شد و بر سر ساکنانش فرو ریخت.  در این حادثه نیز زنان به مراتب سختی های زیادی را متحمل شدند و مانند سایر بلایای طبیعی این بار نیز زنان بیشترین آسیب دیدگان این حادثه بودند.

    میتوان از موارد آسیب دیدگی زنان در زمین لرزه آذربایجان به موارد ذیل اشاره کرد.

    66درصد جان باختگان زلزله آذربایجان زنان بودند 

    مدیرکل پزشکی قانونی آذربایجان شرقی در زمان زلزله اعلام کرد: از جان باختگان زلزله در شهرستان های اهر، هریس و ورزقان 66 درصد را زنان تشکیل می دهد.

    بهرام صمدی ، آمار قطعی و نهایی جان باختگان این حادثه را 258 نفر اعلام و اظهارکرد: از این تعداد 171 نفر زن و 87 نفر مرد بودند.

    13هزار دار قالی در زلزله آذربایجان شرقی تخریب شد 

    مرکز ملی فرش اعلام کرد که برابر آخرین آمار به دست آمده از ویرانگری زلزله اخیر در شهرستان های اهر، ورزقان و هریس؛ بالغ بر 13 هزار دستگاه دار قالی در 180 روستا تخریب شده است که تاثیر مستقیم بر اشتغال و معیشت زنان در حین و بعد از زلزله دارد.

    ناامنی و بی سرپرستی

    ناامنی در این مناطق مخصوصا برای زنانی که سرپرست خانواده ی خود را از دست داه بودند به مراتب بیشتر از سایر آسیب دیدگان احساس می شد.


    مشکلات بهداشتی، بیمارها و مشکلات باروری برای زنانی که باردار بودند 

    زنان به دلیل حیایی که همیشه همراهشان است در آن ویرانی ها بدون آب و وسایل بهداشتی خطر ابتلا به بیماری های مختلف را دارند.

    در ثانی امکانات بهداشتی باید سریع محیا شود تا  بتواند سلامت مادران باردار را تضمین کند. 

    مشکلات روحی وروانی

    مشکلات روحی ، اضطراب وافسردگی به خاطر از دست دادن نزدیکان آسیب هایی بود در زلزله ی آذربایجان زندگی را به کام زنان تلخ کرد.


    راهکارهایی برای کاهش آسیب ها بر روی زنان

        كارشناسان و فعالان در بحث توانمندسازي زنان بر اين باورند كه به كارگيري اولويت توانمندسازي زنان در برنامه ريزي و پاسخگويي در شرايط اضطراري از الزاماتي است كه مي تواند آمار مرگ و مير زنان و درصد آسيب پذيري زن را در بلاياي طبيعي به صورت جدي كاهش دهد. همچنين امدادرساني ويژه با توجه به حساسيت هاي خاص زنان و ارزيابي و اجراي برنامه ها با توجه به نقش هاي سنتي، اجتماعي و اقتصادي مردان، زنان و كودكان در همه جوامع از ديگر اموري است كه بايد به صورت جدي در دستور كار دولت ها قرار گيرد.

       
     به اعتقاد اين كارشناسان توجه خاص به نيازهاي بهداشتي زنان، دسترسي آنها به تحصيل و آموزش، كمك به احياي فعاليت هاي اقتصادي با توجه به قوانين مربوط به مالكيت زنان و تجهيز گروه هاي زنان نيز مي تواند راهكار مناسبي براي توانمندسازي زنان باشد. يكي از مهمترين مولفه هايي كه در فرآيند بحران بايد به درستي مديريت شود و در دستور كار قرارگيرد موضوع بهداشت باروري و اتخاذ تدابير لازم براي كاهش آسيب پذيري زنان می باشد.

    دیدگاهتان را بنویسید

    نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *