دوشنبه / ۵ مرداد / ۱۴۰۵ Monday / 27 July / 2026
×

تجربه نشان داده است كه هيچ كودتائي بدون طراحي و مشاركت يا ابتكار امريكا صورت نگرفته است. در معارف سياسي لطيفه‌اي مشتهر است كه گويا از كسي مي‌پرسند كدام پايتخت دنيا كودتا اتفاق نمي‌افتد و ظريفي در پاسخ مي‌گويد در واشنگتن چون امريكا فقط در آن پايتخت سفارت ندارد.

  • تیر 29, 1395
  • به گزارش تبریز بیدار ، اصغر فردی، فعال فرهنگی ، که سالها جامعه ترکیه را از نزدیک دیده تحلیل مفصلی از کودتا نافرجام اخیر ترکیه و اثرات آن بر رفتارهای دولتمردان ترکیه  داشته که در ادامه متن آن می آید: 

    شامگاه روز جمعه كودتاي مورد انتظار امريكائي در تركيه سيماي چركين و چنگال خونين خود را نشان داد و ظاهراً با مداخله و حضور مردم و قواي گوناگون شكست خورد.

    عوامل و قرائني ما را در تماشاي منظره به ترديد متمائل مي‌كند. براي اعراض از اتهام توهم توطئه فعلاً بنا را به صحت و اصالت را بر برائت مي‌دهيم تا آينده چه نشان دهد.

    تابلو چنين بود:

    جمعيت خود «خدمت» خوانده و موسوم به «حكومت موازي» از سوي دولت تركيه كه به رهبري «فتح‌الله گولن» اداره مي‌شود پس از شكست نيروهاي نفوذي خود در بدنة امنيت و پليس و سپس دستگاه قضائي،‌اين بار وابستگان خود در بدنة نيروهاي مسلح را فعال كرد. چندان‌كه به نظر مي‌رسد طيب با اين طراحي آخرين ميخ را بر تابوت اين جماعت كوبيد.

    تا اين ساعت (15 روز شنبه 26 تيرماه) 2839 تن از عاملين كودتا از قواي مسلحه (از گروهبان تا فرمانده نيرو) دستگير شده، 20 تن كشه شده، 30 تن مجروح شده، بيش از 10 تن از فرماندهان ارشد مخفي و تحت تعقيب، 8 تن ديگر (6 نفرشان از فرماندهان ارشد داراي رتبة ژنرالي) با هلي‌كوپتر سورسكي متواري و در جزيرة «دده‌آغاج» يونان پياده شده‌اند.  از طرف مقابل 1440 نفر زخمي ـ 161 نفر كشته شده است.

    كودتا از اوائل شب گذشته با اقدام به تحركات زميني ـ هوائي ـ دريائي در آنكارا و استانبول و چند شهر ديگر آغاز شد. قواي كودتاگر با استقرار خودروهاي زرهي پل‌هاي روي تنگة بسفر و داردانل را به تردد مسدود كردند. هواپيماهاي بمب افكن و شكاري با شكست ديوار صوتي و پرواز در ارتفاع كم بر فراز آنكارا و استانبول ناقوس كودتا را نواختند.

    در اين هنگام رئيس‌جمهور طيب اردوغان براي استراحت تعطيلات آخر هفته به اتفاق خانواده‌اش به هتلي در «مارماريس» وارد شده بود كه بلافاصله با دريافت خبر كودتا هتل را به مقصد نامعلومي ترك كرد و عجيب اين‌كه 40 دقيقه بعد از ترك هتل قواي كودتاگر براي دستگيري و احتمالا فتل رئيس جمهور به همان هتل محل استقرار اردوغان حمله كردند.

    رئيس‌جمهور مدت 4 ساعت كاملا ناپديد بود. يكي از دلائل عمدة اختفاء و ناپديدي بدون اطلاع رئيس‌جمهور همكاري رئيس دفتر وآجودان مخصوص رئيس‌‌جمهور با كودتا ذكر و اعلام شده است كه گويا!

    گزارش لحظه به لحظة حركت وي را در اختيار نيروهاي كودتا قرار مي‌داد تا وي را دستگير كنند.

    امكان تماس اعضاء دولت و سياسيون با هيچيك از فرماندهان خارج از كودتا تا ساعات 12 قبل از ظهر روز شنبه موجود نبود. فرمانده كل نيروهاي مسلح در اختيار و محاصرة كودتاگران بود.

    عجيب و عجابتر از هر چيز ديگر دستگير نشدن اقلا يك وزير يا يك نماينده و يك عضو كميتة مركزي حزب حاكم و يك مقام رسمي از سوي كودتاچيان بود.

    ساعت 15 مجلس ملي تركيه براي جمع‌بندي و تحليل وقايع و همچنين اتخاذ تصميم در زمينة چگونگي برخورد با كودتاگران و تغييرات احتمالي در قانون اساسي تركيه و يا آئين‌نامه‌هاي لازم ديگر اجلاس فوق العاده تشكيل خواهد داد.

    تجربه نشان داده است كه هيچ كودتائي بدون طراحي و مشاركت يا ابتكار امريكا صورت نگرفته است. در معارف سياسي لطيفه‌اي مشتهر است كه گويا از كسي مي‌پرسند كدام پايتخت دنيا كودتا اتفاق نمي‌افتد و ظريفي در پاسخ مي‌گويد در واشنگتن چون امريكا فقط در آن پايتخت سفارت ندارد.

    با توجه به وابستگي فتح‌الله گولن به امريكا و حضور چندين‌ساله‌اش در پنسيلوانيا و همچنين اقدامات جدي تشكيلات من‌تبع او در عرصات مختلف تركيه به‌نظر مي‌رسد اين واقعه موجب پاكسازي تركيه از نفوذ اقتدار گولن در بدنه‌هاي قدرت باشد.

    كودتا به هر شكلش شوم و نامبارك است و مصونيت همة ملت‌هاي دنيا و كشورها از بلاي كودتا آرزوي ماست.

    اين غلبة اردوغان آبستن موضعگيري‌هاي مختلف او خواهد بود. او مي‌تواند با تجربه گرفتن از ابتلائات اخير در تعاقب رفتارهاي مستندانه اين غلبه را بدون غلاظ و شداد برگذار كند و مي‌تواند اين را به عنوان امتيازي به نفع خود به‌كار گرفته و خشونت ورزد.

    با توجه به سوابق اردوغان آيندة بيمه و گارانتي‌شدة اردوغان بسيار نگران‌كننده خواهد بود.

    آنچه كه پيش از اين كودتا در تركيه آغاز شده بود ايجاد توازن در مناسبات منطقه‌اي و بين‌المللي بود كه آغاز روابط با سوريه و بشار اسد ـ روسيه ـ مصر ـ رژيم تروريست صهيونيست بود.

    آنچه ايران بايد فعالانه ابتكار كند سعي بر واپس نيافتادن از اين قافله است. تركيه با ايران نيز داراي روابط متوازن نيست اما ايران را در فهرست ترميم روابط نام نمي‌برد. اين مي‌تواند به دو دليل واقع شود يك آن‌كه نخواهد با اين تلفظ نام ايران در كنار كشورهاي مورد تخاصم قرار دهد و سردي روابط را به روي خود نياورد و ديگري اينكه ايران را در عداد كشورهاي لازم به ترميم نشمارد و همچنان به تنش با ايران ادامه دهد.

    در هر حال مادام كه تفاهم آنكارا با اورشليم عنوان و ماهيت ضد ايراني دارد، بدون ايران روابطش با سوريه حل مي‌شود، اسرائيل يكي از پايه‌هاي تجديد روابط با روسيه شده، ايران نبايد در اين دور جديد كنار بماند.

    دیدگاهتان را بنویسید

    نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *