یکشنبه / ۴ مرداد / ۱۴۰۵ Sunday / 26 July / 2026
×

جلسه پنجم سلسله نشست‌های «رد آتش» برای فعالان فضای مجازی آذربایجان شرقی با موضوع «نگاهی به روابط یهود با ایران و اسلام از دیرباز تاکنون» به همت نهضت سواد رسانه ای آذربایجان شرقی و با ارایه محمدحسین رجبی دوانی، محقق تاریخ اسلام برگزار شد.

روابط یهود با اسلام و ایران؛ از محبت کوروش تا نقض قرارداد قرارداد همزیستی با اسلام / جنگ خیبر چگونه شکل گرفت؟
  • اردیبهشت 26, 1405
  • به گزارش تبریزبیدار، محمدحسین رجبی دوانی در پنجمین نشست از سلسله نشست های «رد آتش» در جمع فعالان فضای مجازی آذربایجان شرقی در تشریح روابط یهود با اسلام و ایران اظهار داشت: وقتی کوروش پادشاه هخامنشی با دولت بابل وارد جنگ شد، نسبت به یهودیان محبت کرد و آنها را از دست دولت مشرک بابل نجات داد. این مورد دو نگاه وجود دارد؛ نگاه اول اینکه چون کوروش با دولت بابل دشمنی داشت و درگیر جنگ بود وقتی دید یهودی‌ها در اسارت بابلی ها هستند به آنها محبت کرد. اما نگاه دیگر اینکه وقتی کوروش دید یهودیان پیروان دین الهی هستند و دولت بابل مشرک است، لذا به اینها محبت کرد که در این نگاه کار کوروش یک کار مثبت و مورد تایید است؛ چون تنها پیروان دین الهی در آن زمان را آزاد کرد.

    وی ادامه داد: کوروش آن یهودیان را به سرزمین فلسطین برگرداند و حتی برای معابد آنها نیز از محل بودجه حکومت، هزینه کرد با این شرایط که آنها دارای قدرت سیاسی نباشند و زیر سلطه ایران باشند. شماری از یهودیان نیز نخواستند به فلسطین برگردند و به ایران آمده و آزادانه در ایران زندگی کردند و در نقاط مختلف ایران منتشر شدند. حتی برخی پیامبران تبلیغی یهود نیز در ایران بودند که مقابر آنها نیز در ایران وجود دارد از جمله حضرت دانیال نبی در شوش. حتی دولت هخامنشی اجازه داد یهودیان در مسایل اقتصادی شرکت داشته باشند و نبض اقتصادی دولت هخامنشی در دست یهودیان بود.

    این پژوهشگر تاریخ اسلام افزود: بعد از سقوط دولت هخامنشی به دست اسکندر مقدونی، فلسطین هم به دست اسکندر افتاد. پس از سقوط اسکندر نیز فلسطین دست دولت روم افتاد و جز قلمرو روم و دولت بت‌پرست آنها افتاد و از سیطره ایران گرفته شد.

    رجبی دوانی به شرح حال یهود در دوران بعد از زیر سلطه قرار گرفتن رومی ها اشاره کرده و گفت: بعد از مبعوث شدن حضرت عیسی(ع) که دین یهود عملاً منسوخ شده بود، یهودیان به مخالفت با ایشان پرداخته و علمای یهود رومی‌ها را تحریک کردند تا مانع گسترش دین حضرت عیسی شوند. دولت روم تصمیم به دستگیری حضرت عیسی گرفت. یکی از یاران حضرت عیسی(ع) به ایشان خیانت کرد و با دولت مشرک رومی همکاری کرد تا حضرت را دستگیر کنند. رومی ها آن فرد را فرستادند تا حضرت عیسی(ع) را از محل خود بیرون آورده و به آنها تحویل دهد تا به صلیب بکشند. طبق نص قرآنی خداوند اراده کرد و حضرت عیسی را به آسمان برد و همین شخصی را که خیانت کرده بود شبیه حضرت کرد و او به صلیب کشیده شد که مسیحیان به اشتباه فکر می‌کنند حضرت عیسی به صلیب کشیده شده و سپس زنده شده و به آسمان ها رفته است.

    وی به تشریح روابط مسیحیان با قوم یهود بعد از ماجرای حضرت عیسی(ع) پرداخته و ادامه داد: از این تاریخ به بعد خشم و نفرت شدید مسیحیان نسبت به یهودیان شکل گرفت و مسیحی‌ها یهودیان را عامل قتل حضرت عیسی می‌دانستند اما چون قدرت سیاسی نداشتند توان برخورد با آنها را نداشتند.

    این محقق تاریخ اسلام ادامه داد: بعد از رسمی شدن دین مسیحییت در روم، پادشاه روم مدافع مسیحیت شد. از اینجا به بعد با توجه به خشم و نفرت مسیحیان نسبت به یهودیان، شاه رومی به قلع و قمع یهودیان در فلسطین روی آورد و در نتیجه شماری از یهودیان به منطقه حجاز گریختند. یهودیان در برخی مناطق حجاز از جمله یثرب حضور داشتند و قدرت پیدا کردند و اعراب تحت فشار آنها قرار می‌گرفتند تا اینکه یکی از حکام یمن که به قدرت رسید به آن منطقه حمله کرد و شماری از علمای یهودی را با خود به یمن برد. کشتار و قلع و قمع یهودیان در حجاز باعث شد قدرت یهود در یثرب از بین برود و دو قبیله عرب اوس و خزرج به قدرت رسیدند. اما از سوی دیگر تبلیغ دین یهودی در یمن باعث شد در یمن عده یهودی شدند و حتی در یک دوره پادشاه یهودی روی کار آمد.

    رجبی دوانی به دوران بعثت پیامبر اسلام(ص) و دین اسلام در حجاز اشاره کرده و گفت: تا اینکه اسلام در منطقه حجاز ظهور کرد و یهودیان و مشرکین حریف منطق قرآن و اسلام نشدند فلذا پیامبر در رسالت خود با توطئه ترور روبرو شدند. قریش در مکه به این نتیجه رسیدند که حضرت را ترور کنند. خداوند به ایشان دستور دادند که به مدینه هجرت کنند. پیامبر قبل از رسیدن به یثرب، در منطقه قبا توقف کردند تا حضرت علی(ع) به ایشان ملحق شود و در این مدت بزرگان یثرب به این منطقه آمده و با پیامبر دیدار کردند. علمای یهودی متوجه شدند که بزرگان یثرب قبل از ورود حضرت پیامبر(ص) به یثرب به قبا رفته اند تا از ایشان استقبال کنند. یعودیان با شنیدن این خبر تکانی خوردند که مبادا او همان موعودی است که در متون یهود به آن اشاره شده و انتظار آن کشیده می‌شد. علمای یهود خود را به آنجا رساندند و سوالاتی پرسیدند و یقین کردند او همان پیامبر موعود است. با توجه به اینکه اطلاعاتی از وجود آن حضرت در دین یهود آمده بود از این حیث ناراحت شدند، اما با توجه به اینکه آنها در یثرب از قدرت افتاده بودند از حضرت خواستند که نسبت به عرب ها برتری داشته باشند تا اسلام بیاورند ولی پیامبر قبول نکردند و فقط عده کمی مسلمان شدند.

    این پژوهشگر تاریخ اسلام به روابط یهود با پیامبر در دوران ایشان اشاره کرده و گفت: قراردادی با عنوان پیمان همزیستی بین مسلمانان و قبایل یهودی بسته شد اما مدتی بعد هر سه قبیله یهودی نقض پیمان کرده و پیامبر به آنها برخورد کردند. در جنگ بدر که به با پیروزی جبهه اسلام همراه شد یهودیان خشمگین و آشفته شدند.

    وی با اشاره به توطئه های قوم یهود علیه اسلام و پیامبر گفت: یهودیان، خیبر را پایگاه دشمنی یهودیان علیه اسلام قرار دادند تا باید با یک حرکت کار اسلام را یکسره کنند. یهودیان فدک نیز خواستند به اینها کمک کنند. در سال هفتم هجرت، جنگ خیبر اتفاق افتاد؛ چرا که پیامبر یقین حاصل کرده بودند که یهودیان قصد حمله و  ضربه زدن به اسلام دارند. جنگ خیبر با حماسه امیرالمومنین(ع) به نفع مسلمانان رقم خورد. بعد از آن پیغمبر خیلی به یهودیان لطف کردند و آنها نیز پذیرفتند که زیر سلطه اسلام باشند و به حکومت اسلامی جزیه بدهند. قوم یهود تا موقع رحلت پیامبر اسلام(ص) هیچ حرکتی برابر اسلام انجام ندادند و مقابل پیامبر نایستادند تا اینکه بعد از رحلت پیامبر حوادث جور دیگری رقم خورد.

     

    ادامه این بحث در جلسات آتی برگرار خواهد شد.

     

    انتهای پیام/

     

    دیدگاهتان را بنویسید

    نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *