حساب ناتمام دولت در آذربایجان شرقی / وقتی وعده‌های تازه با مطالبات قدیمی روبه‌رو می‌شوند

سرویس سیاسی تبریزبیدار: طاهره اشرفیان / سفرهای استانی دولت معمولاً با افتتاح پروژه‌ها، اعلام اعتبارات و امضای تفاهم‌نامه‌های جدید همراه‌اند؛ اما آنچه در نهایت اهمیت دارد، نه حجم وعده‌ها، بلکه میزان تحقق آن‌هاست. توسعه زمانی معنا پیدا می‌کند که تصمیم‌ها و تعهدات اعلام‌شده به بهبود زیرساخت‌ها، تقویت تولید و حل مسائل مردم منجر شوند.

سفر اخیر معاون رئیس جمهور به آذربایجان شرقی به نمابندگی از رئیس جمهور بار دیگر موضوع توسعه استان و سرنوشت طرح‌های زیرساختی و اقتصادی آن را به کانون توجه آورده است. در جریان این سفر، یک نیروگاه خورشیدی ۱۲۰ مگاواتی در منطقه آزاد ارس با سرمایه‌گذاری اعلام‌شده ۱۱ همت به بهره‌برداری رسید و چهار تفاهم‌نامه سرمایه‌گذاری به ارزش بیش از ۴۱.۲ همت امضا شد.

این ارقام از ظرفیت سرمایه‌گذاری و امکان اجرای طرح‌های جدید در استان حکایت دارند؛ اما ارزیابی واقعی عملکرد دولت به این بستگی دارد که این طرح‌ها تا چه اندازه به نتیجه برسند و مطالبات قدیمی استان چه سهمی از تصمیم‌ها و اعتبارات داشته باشند. آذربایجان شرقی در کنار فرصت‌های صنعتی، تجاری و جغرافیایی خود، همچنان با چالش‌هایی در حوزه زیرساخت‌های حیاتی، تأمین مالی تولید و تکمیل پروژه‌های راهبردی روبه‌روست؛ مسائلی که حل آن‌ها نیازمند تعهدات روشن، تأمین اعتبار و پیگیری مستمر است.

زیرساخت‌های راهبردی؛ پروژه‌هایی که باید به نتیجه برسند / انتقال آب ارس؛ مطالبه‌ای فراتر از وعده

طرح انتقال آب ارس به تبریز از پروژه‌های مهم زیرساختی استان است که هدف آن تأمین بخشی از نیاز آبی تبریز و شماری از شهرها و روستاهای مسیر عنوان شده است. بر اساس گزارش‌های منتشرشده، از مسیر حدود ۱۴۰ کیلومتری این طرح، نزدیک به ۵۰ کیلومتر اجرا شده و حدود ۹۰ کیلومتر باقی مانده است. این طرح برای تأمین آب تبریز و ۲۲ شهر و ۱۶۹ روستا طراحی شده است.

با وجود اهمیت این پروژه برای امنیت آبی منطقه، مشکلات تأمین مالی و طولانی‌شدن روند اجرا، ضرورت شفاف‌سازی درباره وضعیت آن را افزایش داده است. پرسش اصلی این است که چه میزان اعتبار تاکنون به‌صورت واقعی تخصیص یافته، منابع موردنیاز برای تکمیل طرح چگونه تأمین خواهد شد و چه زمان‌بندی مشخصی برای بهره‌برداری از آن وجود دارد؟

برای استانی که تأمین پایدار آب یکی از پیش‌شرط‌ های توسعه شهری، صنعتی و کشاورزی آن است، تعیین تکلیف این طرح نباید به اعلام حمایت یا تکرار وعده‌ها محدود بماند.

کریدور ارس؛ فرصت اقتصادی در انتظار تکمیل زیرساخت

کریدور ارس، به‌ویژه مسیر جلفا ـ کلاله ـ آق‌بند، از ظرفیت‌های مهم توسعه ارتباطات تجاری و تقویت نقش اقتصادی منطقه برخوردار است. بااین‌حال، تحقق این ظرفیت به تکمیل زیرساخت‌های مسیر، رفع گلوگاه‌های اجرایی و فراهم‌شدن شرایط لازم برای جابه‌جایی مؤثر کالا وابسته است.

بر اساس گزارش منتشرشده در خرداد ۱۴۰۵، پیشرفت فیزیکی این پروژه حدود ۴۸ درصد اعلام شده و برای تکمیل آن نیز اعتباری در حدود ۱۵ همت موردنیاز عنوان شده است.

اهمیت چنین مسیری تنها به ساخت جاده محدود نمی‌شود؛ بلکه باید دید تکمیل آن تا چه اندازه می‌تواند به کاهش هزینه‌های حمل‌ونقل، تسهیل مبادلات مرزی، افزایش ظرفیت تجارت و تقویت پیوندهای اقتصادی استان با بازارهای منطقه‌ای منجر شود.

بنابراین، در کنار اعلام میزان پیشرفت پروژه، ارائه برنامه زمان‌بندی تکمیل، تعیین منابع مالی و مشخص‌کردن موانع باقی‌مانده ضروری است. زیرساختی که سال‌ها در انتظار تکمیل بماند، نمی‌تواند تمام ظرفیت اقتصادی پیش‌بینی‌شده خود را بالفعل کند.

تسهیلات بانکی؛ فاصله میان منابع مالی و نیاز تولید

یکی از موضوعات مهم برای بنگاه‌های اقتصادی آذربایجان شرقی، دسترسی به منابع مالی و تسهیلات بانکی است. نسبت تسهیلات به سپرده‌ها در استان، طبق آمار منتشرشده برای اردیبهشت ۱۴۰۵، حدود ۷۸.۸ درصد بوده؛ درحالی‌که این نسبت در سطح کشور ۸۴.۲ درصد اعلام شده است. همچنین سهم استان از سپرده‌های بانکی کشور ۲.۵ درصد و سهم آن از تسهیلات ۲.۳ درصد گزارش شده است.

این ارقام به‌تنهایی علت مشکلات تأمین مالی بنگاه‌ها را مشخص نمی‌کنند؛ اما ضرورت بررسی دقیق‌تر نحوه توزیع اعتبارات و میزان دسترسی بخش‌های مولد استان به منابع بانکی را نشان می‌دهند.

از سوی دیگر، در گزارش‌های منتشرشده در ۲۳ مهر ۱۴۰۵، ارقام متفاوتی درباره تسهیلات و اعتبارات مرتبط با استان مطرح شده است؛ برخی گزارش‌ها از رقم ۱۰۰ همت، برخی از ۹۰ همت و برخی دیگر از حدود ۹۸ همت سخن گفته‌اند.

تفاوت این ارقام لزوماً به معنای تناقض نیست و ممکن است ناشی از تفاوت در نوع اعتبار، دامنه طرح‌ها یا مرحله تخصیص منابع باشد؛ بااین‌حال، برای ارزیابی دقیق عملکرد، لازم است مسئولان روشن کنند هر رقم به چه نوع تسهیلاتی اشاره دارد و چه میزان از آن واقعاً پرداخت شده است.

در این زمینه، تفکیک میان تسهیلات اعلام‌شده، مصوب‌شده و پرداخت‌شده اهمیت ویژه‌ای دارد. آنچه برای واحد تولیدی اهمیت دارد، نه صرفاً رقم اعلامی، بلکه امکان دریافت به‌موقع منابع مالی و استفاده از آن برای حفظ تولید، توسعه فعالیت و ایجاد اشتغال است.

سرمایه‌گذاری‌های جدید؛ از تفاهم‌نامه تا اشتغال واقعی

امضای چهار تفاهم‌نامه سرمایه‌گذاری به ارزش بیش از ۴۱.۲ همت و پیش‌بینی ایجاد ۲ هزار و ۶۷۵ فرصت شغلی، از مهم‌ترین دستاوردهای اقتصادی اعلام‌شده در جریان سفر اخیر دولت به آذربایجان شرقی بوده است.

این تفاهم‌نامه‌ها حوزه‌هایی مانند فولاد، صنایع غذایی و فرآوری محصولات کشاورزی را دربر می‌گیرند و برای اجرای طرح‌هایی در شهرستان‌های سراب، مرند، بستان‌آباد و منطقه آزاد ارس برنامه‌ریزی شده‌اند. در میان این طرح‌ها، پروژه فولادی سراب با سرمایه‌گذاری اعلام‌شده ۳۰ همت، سهم قابل‌توجهی از مجموع رقم تفاهم‌نامه‌ها را به خود اختصاص می‌دهد.

بااین‌حال، تفاهم‌نامه سرمایه‌گذاری با سرمایه‌گذاری تحقق‌یافته یکسان نیست؛ همان‌طور که پیش‌بینی ایجاد فرصت شغلی را نمی‌توان معادل اشتغال ایجادشده دانست.

برای تبدیل این توافق‌ها به نتایج ملموس، باید وضعیت تأمین مالی، اخذ مجوزها، آماده‌بودن زیرساخت‌های انرژی و حمل‌ونقل، دسترسی به مواد اولیه و امکان فروش محصولات مشخص شود. همچنین لازم است زمان آغاز عملیات اجرایی و برنامه بهره‌برداری هر پروژه به‌صورت شفاف اعلام شود.

در غیر این صورت، حتی ارقام بزرگ سرمایه‌گذاری نیز به‌تنهایی نمی‌توانند تصویری دقیق از میزان پیشرفت اقتصادی استان ارائه دهند.

در شرایطی که تأمین پایدار انرژی برای صنایع و واحدهای تولیدی اهمیت زیادی دارد، توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر زمانی بیشترین اثر اقتصادی را خواهد داشت که در کنار توسعه ظرفیت تولید، به بهبود پایداری شبکه و کاهش محدودیت‌های انرژی نیز کمک کند.

رضایت عمومی؛ آزمون عملکرد دولت

قائم‌پناه، معاون اجرایی رئیس‌جمهور، در سفر اخیر دولت به آذربایجان شرقی، امتیاز رضایت مردم از دستگاه‌های اجرایی استان را ۴۸.۸ و رتبه آن را هجدهم کشور اعلام کرد. این آمار، در کنار وعده‌های عمرانی و اقتصادی، ضرورت توجه به کیفیت حکمرانی، پاسخ‌گویی ادارات و رضایت شهروندان از خدمات عمومی را برجسته می‌کند؛ زیرا توسعه تنها با اجرای پروژه‌ها سنجیده نمی‌شود، بلکه کیفیت خدماتی که مردم دریافت می‌کنند نیز بخشی از کارنامه دولت است.

از وعده تا پاسخ‌گویی؛ معیار توسعه چیست؟

ارزیابی عملکرد دولت در آذربایجان شرقی باید بر نتایج قابل سنجش استوار باشد: میزان پیشرفت پروژه‌ها، اعتبارات واقعاً تخصیص‌یافته، تسهیلات پرداخت‌شده و سهم سرمایه‌گذاری‌های جدید در ایجاد اشتغال. انتشار گزارش‌های دوره‌ای با زمان‌بندی مشخص و تعیین دستگاه مسئول هر تعهد نیز می‌تواند امکان نظارت عمومی بر اجرای وعده‌ها را فراهم کند.

در نهایت، موفقیت یک سفر استانی را نه با حجم اعتبارات اعلام‌شده، بلکه با تعهدات اجراشده و مشکلات حل‌شده باید سنجید. پرسش این است که چه زمانی مطالبات دیرینه آذربایجان شرقی از فهرست وعده‌ها خارج می‌شوند و به نتایجی ملموس در زندگی مردم تبدیل خواهند شد؟

انتهای پیام/